คดีมโนสาเร่ คืออะไร ต่างจากคดีแพ่งทั่วไปอย่างไร

หลายคนอาจเคยได้ยินคำว่า “คดีมโนสาเร่” แล้วเข้าใจว่าเป็นคดีที่ไม่สำคัญ หรือเป็นคดีที่มีความเสียหายเพียงเล็กน้อยเท่านั้น แต่ในทางกฎหมาย คดีมโนสาเร่ คือ คดีแพ่งประเภทหนึ่งที่กฎหมายกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีพิจารณาไว้เป็นพิเศษ เพื่อให้ข้อพิพาทที่มีทุนทรัพย์ไม่สูงมากสามารถเข้าสู่กระบวนการศาลได้อย่างรวบรัดมากขึ้นค่ะ

ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 189 ประกอบพระราชกฤษฎีกากำหนดจำนวนเงินในคดีมโนสาเร่ กำหนดให้คดีที่มีคำขอซึ่งสามารถคำนวณเป็นเงินได้ ไม่เกิน 300,000 บาท รวมถึงคดีฟ้องขับไล่ออกจากอสังหาริมทรัพย์ที่มีค่าเช่าหรืออาจให้เช่าได้ในขณะยื่นฟ้อง ไม่เกินเดือนละ 30,000 บาท อยู่ในหลักเกณฑ์ของคดีมโนสาเร่ค่ะ

 

คดีมโนสาเร่ คืออะไร?

พูดแบบเข้าใจง่าย คดีมโนสาเร่ คือ คดีแพ่งที่มีลักษณะและทุนทรัพย์อยู่ภายในหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด และใช้วิธีพิจารณาคดีมโนสาเร่โดยเฉพาะ ไม่ได้หมายความว่าคดีดังกล่าวไม่มีความสำคัญหรือไม่มีผลทางกฎหมายค่ะ

ตัวอย่างเช่น นาย A ให้เพื่อนยืมเงิน 100,000 บาท มีหลักฐานการโอนเงินและสัญญากู้ แต่เมื่อครบกำหนดอีกฝ่ายไม่ชำระหนี้ หากมีสิทธิฟ้องตามกฎหมายและจำนวนเงินที่เรียกร้องอยู่ภายในเกณฑ์ คดีดังกล่าวอาจเข้าสู่กระบวนพิจารณาคดีมโนสาเร่ได้ค่ะ

ในทำนองเดียวกัน หากเจ้าของบ้านต้องการฟ้องขับไล่ผู้เช่าที่ไม่ยอมออกจากอสังหาริมทรัพย์ และอสังหาริมทรัพย์นั้นมีค่าเช่าหรืออาจให้เช่าได้ไม่เกินเดือนละ 30,000 บาท ก็อาจเข้าหลักเกณฑ์คดีมโนสาเร่เช่นกันค่ะ

 

คดีมโนสาเร่ มีทุนทรัพย์ไม่เกินเท่าไหร่?

เกณฑ์ที่ควรรู้มีอยู่ 2 กรณีสำคัญ ได้แก่ คดีที่มีคำขอซึ่งคำนวณเป็นเงินได้ไม่เกิน 300,000 บาท และ คดีฟ้องขับไล่ออกจากอสังหาริมทรัพย์ที่มีค่าเช่าหรืออาจให้เช่าได้ไม่เกิน 30,000 บาทต่อเดือน ค่ะ

การคำนวณทุนทรัพย์โดยหลักจะพิจารณาจากคำเรียกร้องของโจทก์ โดยดอกผลที่ยังไม่ถึงกำหนดในเวลายื่นฟ้องและค่าธรรมเนียมศาลที่เป็นอุปกรณ์ของคำเรียกร้องจะไม่นำมารวมในการคำนวณทุนทรัพย์ตามหลักกฎหมายค่ะ

เพราะฉะนั้น ไม่ควรดูเพียงว่า “ยอดเงินประมาณเท่าไร” แล้วสรุปทันทีว่าเป็นคดีมโนสาเร่หรือไม่ เพราะรายละเอียดของคำขอ จำนวนคู่ความ และลักษณะข้อพิพาทอาจมีผลต่อการพิจารณาทุนทรัพย์ด้วยค่ะ

 

📝 ตัวอย่างคดีมโนสาเร่ที่พบได้บ่อย

ในชีวิตประจำวัน คดีที่อาจเข้าลักษณะคดีมโนสาเร่มีได้หลายกรณี เช่น การฟ้องเรียกเงินกู้จำนวนไม่เกินเกณฑ์ การเรียกชำระค่าสินค้าหรือค่าบริการ การเรียกค่าเสียหายจากการผิดสัญญา หรือการฟ้องขับไล่ผู้เช่าในกรณีที่ค่าเช่าอยู่ภายในหลักเกณฑ์ค่ะ

อย่างไรก็ตาม จำนวนเงินไม่ใช่ปัจจัยเดียวในการพิจารณา ต้องตรวจสอบด้วยว่าข้อพิพาทเป็นคดีประเภทใด มีคำขออะไรบ้าง และศาลใดมีเขตอำนาจในการรับฟ้องค่ะ

 

คดีมโนสาเร่ ต่างจากคดีแพ่งทั่วไปอย่างไร?

สิ่งที่ต้องเข้าใจก่อนคือ คดีมโนสาเร่เองก็เป็นคดีแพ่ง เพียงแต่กฎหมายแยกวิธีพิจารณาออกมาให้เหมาะกับคดีที่มีลักษณะตามที่กำหนด ขณะที่คดีแพ่งสามัญจะใช้กระบวนพิจารณาทั่วไปค่ะ

ประเด็น	คดีมโนสาเร่	คดีแพ่งทั่วไป
ลักษณะคดี	คดีแพ่งตามเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด	คดีแพ่งทั่วไป
ทุนทรัพย์	โดยหลักไม่เกิน 300,000 บาท	อาจมีทุนทรัพย์สูงกว่าเกณฑ์
ขั้นตอน	ออกแบบให้รวบรัดมากขึ้น	ใช้กระบวนพิจารณาคดีสามัญ
การฟ้อง	สามารถฟ้องเป็นหนังสือหรือแถลงข้อหาด้วยวาจาต่อศาลได้	โดยทั่วไปใช้รูปแบบคำฟ้องตามกระบวนพิจารณาคดีแพ่ง
การไกล่เกลี่ย	ศาลจะพยายามไกล่เกลี่ยก่อนเข้าสู่ขั้นตอนพิจารณาต่อ	สามารถมีการไกล่เกลี่ยได้เช่นกัน
ค่าขึ้นศาล	มีกฎเกณฑ์เฉพาะสำหรับคดีมโนสาเร่	คำนวณตามหลักเกณฑ์ค่าธรรมเนียมของคดีนั้น

ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งกำหนดไว้ว่า การฟ้องคดีมโนสาเร่ โจทก์สามารถยื่นคำฟ้องเป็นหนังสือ หรือมาแถลงข้อหาด้วยวาจาต่อศาลก็ได้ และหากเป็นการแถลงด้วยวาจา ศาลจะบันทึกรายการแห่งข้อหาไว้ค่ะ

 

คดีมโนสาเร่ สามารถไกล่เกลี่ยได้หรือไม่?

สามารถไกล่เกลี่ยได้ค่ะ และถือเป็นส่วนสำคัญของกระบวนพิจารณาคดีมโนสาเร่

เมื่อคู่ความมาศาลตามนัด ศาลจะพยายามไกล่เกลี่ยให้ทั้งสองฝ่ายสามารถตกลงหรือประนีประนอมยอมความกันก่อน หากไม่สามารถตกลงกันได้ จึงเข้าสู่ขั้นตอนการให้การและพิจารณาพยานหลักฐานต่อไปค่ะ

จำเลยยังสามารถยื่นคำให้การเป็นหนังสือหรือให้การด้วยวาจาได้ โดยหากให้การด้วยวาจา ศาลจะบันทึกคำให้การไว้ตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนดค่ะ

อย่างไรก็ตาม แม้ขั้นตอนของคดีมโนสาเร่จะถูกออกแบบให้กระชับขึ้น แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคดีจะเสร็จภายในวันเดียว เพราะระยะเวลายังขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง จำนวนพยาน การส่งหมาย และประเด็นที่คู่ความโต้แย้งกันค่ะ

 

📂 ก่อนฟ้องคดีมโนสาเร่ ควรเตรียมอะไรบ้าง?

แม้กระบวนการจะรวบรัดกว่าคดีแพ่งสามัญ แต่การเตรียมพยานหลักฐานยังมีความสำคัญมากค่ะ ไม่ว่าจะเป็น

• สัญญากู้ยืมเงิน
• สัญญาซื้อขายหรือสัญญาว่าจ้าง
• หลักฐานการโอนเงิน
• ใบเสร็จหรือใบแจ้งหนี้
• หนังสือทวงถาม
• ข้อความสนทนา
• อีเมล
• ภาพถ่าย
• เอกสารอื่นที่แสดงถึงที่มาของสิทธิเรียกร้อง

อีกเรื่องที่ไม่ควรมองข้ามคือ อายุความและเขตอำนาจศาล เพราะถึงแม้จำนวนเงินจะไม่เกิน 300,000 บาท แต่หากสิทธิเรียกร้องขาดอายุความ หรือยื่นฟ้องต่อศาลที่ไม่มีเขตอำนาจ ก็อาจส่งผลต่อการดำเนินคดีได้ค่ะ

 

คดีไม่เกิน 300,000 บาท เป็นคดีมโนสาเร่ทุกกรณีหรือไม่?

ไม่ควรสรุปจากจำนวนเงินเพียงอย่างเดียวค่ะ เพราะต้องพิจารณาทั้งลักษณะคำขอ ประเภทข้อพิพาท จำนวนคู่ความ และกฎหมายเฉพาะที่อาจใช้บังคับกับคดีนั้นด้วย

ตัวอย่างเช่น คดีบางประเภทอาจมีกฎหมายว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีเฉพาะ เช่น คดีผู้บริโภค หรือคดีที่อยู่ภายใต้อำนาจของศาลเฉพาะ ดังนั้นก่อนยื่นฟ้องควรตรวจสอบประเภทของคดีให้ถูกต้อง เพื่อให้สามารถเลือกศาลและกระบวนการดำเนินคดีได้เหมาะสมค่ะ

 

สรุป คดีมโนสาเร่ คืออะไร?

คดีมโนสาเร่ คือ คดีแพ่งที่กฎหมายกำหนดให้ใช้กระบวนพิจารณาที่รวบรัดกว่าคดีแพ่งสามัญ โดยหลักสำคัญคือคดีที่คำขอสามารถคำนวณเป็นเงินได้ไม่เกิน 300,000 บาท รวมถึงคดีฟ้องขับไล่ออกจากอสังหาริมทรัพย์ที่มีค่าเช่าหรืออาจให้เช่าได้ไม่เกินเดือนละ 30,000 บาทค่ะ

ความแตกต่างจากคดีแพ่งทั่วไปจึงไม่ได้อยู่ที่ว่าคดีหนึ่ง “สำคัญกว่า” อีกคดีหนึ่ง แต่แตกต่างกันที่ วิธีพิจารณา ขั้นตอน และหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด โดยคดีมโนสาเร่เปิดโอกาสให้การฟ้องและให้การด้วยวาจาได้ และมีกระบวนการที่มุ่งให้ข้อพิพาทได้รับการพิจารณาอย่างกระชับมากขึ้นค่ะ

 

ปรึกษาทนายความคดีแพ่ง สำนักงานทนายความติวานนท์

หากกำลังมีข้อพิพาทเรื่อง ลูกหนี้ไม่ชำระเงิน ผิดสัญญา เรียกค่าเสียหาย ฟ้องขับไล่ หรือข้อพิพาททางแพ่งอื่น ๆ แต่ยังไม่แน่ใจว่าคดีของตนเป็นคดีมโนสาเร่หรือคดีแพ่งสามัญ สามารถนำเอกสารและข้อเท็จจริงมาปรึกษา สำนักงานทนายความติวานนท์ เพื่อช่วยตรวจสอบสิทธิเรียกร้อง อายุความ พยานหลักฐาน เขตอำนาจศาล และแนวทางดำเนินคดีที่เหมาะสมได้ค่ะ

สำนักงานให้บริการตั้งแต่ตรวจสอบข้อเท็จจริง วิเคราะห์พยานหลักฐาน เจรจาไกล่เกลี่ย ออกหนังสือบอกกล่าว ร่างคำฟ้อง ดำเนินคดีในศาล ตลอดจนการสืบทรัพย์และบังคับคดีภายหลังมีคำพิพากษาค่ะ

ดูรายละเอียดบริการเพิ่มเติมได้ที่
https://tiwanonlaw.com/service/civil/

 

FAQ คำถามที่พบบ่อย

1. คดีมโนสาเร่จำเป็นต้องมีทนายความหรือไม่?

ไม่จำเป็นต้องมีทนายความในทุกกรณีค่ะ เนื่องจากกฎหมายเปิดโอกาสให้คู่ความสามารถดำเนินการบางขั้นตอนด้วยตนเองได้ และโจทก์สามารถแถลงข้อหาด้วยวาจาต่อศาลได้ อย่างไรก็ตาม หากคดีมีข้อโต้แย้งเรื่องสัญญา อายุความ พยานหลักฐาน หรือมีการฟ้องแย้ง การปรึกษาทนายความก่อนดำเนินคดีจะช่วยให้สามารถประเมินสิทธิและความเสี่ยงได้รอบคอบมากขึ้นค่ะ

2. ฟ้องเรียกเงิน 300,000 บาท ถือเป็นคดีมโนสาเร่หรือไม่?

หากเป็นคำขอที่สามารถคำนวณเป็นราคาเงินได้ ไม่เกิน 300,000 บาท ก็อยู่ภายในเกณฑ์ด้านทุนทรัพย์ของคดีมโนสาเร่ค่ะ แต่ยังต้องพิจารณาลักษณะของคดี ประเภทคำขอ และกฎหมายที่ใช้บังคับในแต่ละกรณีประกอบด้วย จึงควรตรวจสอบรายละเอียดก่อนยื่นฟ้องค่ะ

 

แหล่งอ้างอิง

• สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา – ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
  อ่านประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
• กรมบังคับคดี – ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
  อ่านเอกสารจากกรมบังคับคดี
• รัฐสภา – พระราชกฤษฎีกากำหนดจำนวนเงินในคดีมโนสาเร่ พ.ศ. 2546
  พระราชกฤษฎีกากำหนดจำนวนเงินในคดีมโนสาเร่ พ.ศ. 2546
• สำนักงานศาลยุติธรรม – บทความวิชาการเรื่องคดีมโนสาเร่
  อ่านบทความจากสำนักงานศาลยุติธรรม