การเซ็นค้ำประกันให้กับคนใกล้ชิด ไม่ว่าจะเป็นเพื่อน ญาติ พี่น้อง หรือคนในครอบครัว อาจดูเหมือนเป็นเพียงการช่วยเหลือกัน แต่ในทางกฎหมาย การลงลายมือชื่อในสัญญาค้ำประกันถือเป็นการสร้างภาระผูกพันที่อาจส่งผลต่อทรัพย์สินและสถานะทางการเงินของผู้ค้ำประกันในอนาคตได้
ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 680 การค้ำประกันเป็นสัญญาที่กำหนดให้บุคคลภายนอกเข้ามารับผิดชอบชำระหนี้แทนลูกหนี้ หากลูกหนี้ไม่ชำระหนี้ตามที่ตกลงไว้ อย่างไรก็ตาม กฎหมายได้กำหนดขอบเขตความรับผิดและสิทธิของผู้ค้ำประกันไว้ เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้ค้ำประกันต้องรับภาระเกินสมควร
บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจว่า ค้ำประกัน คืออะไร ผู้ค้ำประกันต้องรับผิดชอบอะไรบ้าง มีกฎหมายอะไรที่ควรรู้ก่อนเซ็นสัญญา และกรณีใดบ้างที่ผู้ค้ำประกันสามารถหลุดพ้นจากความรับผิดได้
📌 ค้ำประกัน คืออะไร?
การค้ำประกัน คือ การที่บุคคลหนึ่ง เรียกว่า ผู้ค้ำประกัน ยินยอมผูกพันตนต่อเจ้าหนี้ เพื่อรับผิดชอบชำระหนี้แทนอีกบุคคลหนึ่ง เรียกว่า ลูกหนี้ หากลูกหนี้ไม่สามารถชำระหนี้หรือปฏิบัติตามสัญญาได้ ผู้ค้ำประกันจะต้องชำระหนี้แทนหรือรับผิดชอบตามขอบเขตที่ระบุไว้ในสัญญาค้ำประกันและตามที่กฎหมายกำหนด
ผู้ค้ำประกันจึงเปรียบเสมือนผู้รับผิดชอบสำรอง เพื่อให้เจ้าหนี้มั่นใจว่าจะได้รับชำระหนี้ ไม่ว่าจะได้รับจากลูกหนี้โดยตรงหรือจากผู้ค้ำประกันในภายหลัง
การค้ำประกันที่พบได้บ่อยในชีวิตประจำวัน ได้แก่
- การค้ำประกันเงินกู้
- การค้ำประกันเช่าซื้อรถยนต์
- การค้ำประกันสินเชื่อธนาคาร
- การค้ำประกันการทำงาน
- การค้ำประกันการชำระหนี้ทางธุรกิจ
ตัวอย่างการค้ำประกัน
นาย ก. กู้ยืมเงินจากธนาคารจำนวน 500,000 บาท โดยมีนาย ข. เป็นผู้ค้ำประกัน หากนาย ก. ผิดนัดชำระหนี้ ธนาคารมีสิทธิเรียกร้องให้นาย ข. ชำระหนี้แทนได้ตามขอบเขตของสัญญาค้ำประกันและเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด
👤 ผู้ค้ำประกันคือใคร?
ผู้ค้ำประกัน หมายถึง บุคคลที่ยินยอมรับภาระทางกฎหมายในการชำระหนี้แทนลูกหนี้ หากลูกหนี้ไม่สามารถชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ได้ตามสัญญา กล่าวคือ ผู้ค้ำประกันทำหน้าที่เป็นหลักประกันทางบุคคล เพื่อให้เจ้าหนี้มั่นใจว่าจะได้รับเงินคืนตามที่ตกลงไว้
ในมุมมองทั่วไป ผู้ค้ำประกันมักเป็นคนที่มีความไว้วางใจหรือมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับลูกหนี้ เช่น ญาติ พี่น้อง เพื่อน หรือคนที่ทำงานร่วมกัน เพราะการค้ำประกันหมายถึงการนำชื่อ เสถียรภาพทางการเงิน และอนาคตของตนเองไปผูกพันไว้กับหนี้ของผู้อื่น
ดังนั้น ก่อนตัดสินใจเป็นผู้ค้ำประกันให้ใคร ควรพิจารณาให้รอบคอบว่าตนเองพร้อมรับความเสี่ยงหรือไม่ เพราะหากลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ ผู้ค้ำประกันอาจต้องรับผิดชอบแทนเมื่อเจ้าหนี้ดำเนินการตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนด ซึ่งอาจส่งผลต่อสถานะทางการเงิน ความสามารถในการขอสินเชื่อ และภาระทางกฎหมายในอนาคตได้
💰 คนค้ำประกันต้องรับผิดชอบไหม มีอะไรบ้าง?
เมื่อผู้ค้ำประกันลงลายมือชื่อในสัญญาค้ำประกันแล้ว ย่อมมีภาระผูกพันทางกฎหมาย หากลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ ผู้ค้ำประกันอาจต้องรับผิดชอบในส่วนต่าง ๆ ดังต่อไปนี้
- ความรับผิดตามสัญญาค้ำประกัน ความรับผิดของผู้ค้ำประกันจะเป็นไปตามขอบเขตที่ระบุไว้ในสัญญา ซึ่งสามารถกำหนดให้จำกัดความรับผิดบางส่วนได้
- เงินต้น ดอกเบี้ย และค่าเสียหาย หากไม่ได้กำหนดขอบเขตความรับผิดไว้ ผู้ค้ำประกันอาจต้องรับผิดทั้งในส่วนของเงินต้น ดอกเบี้ย ค่าปรับ ค่าสินไหมทดแทน และภาระผูกพันอื่นที่เกี่ยวข้องกับหนี้นั้นตามกฎหมาย
- ค่าฤชาธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายทางคดี ผู้ค้ำประกันอาจต้องรับผิดชำระค่าฤชาธรรมเนียมความที่ลูกหนี้ต้องชำระให้แก่เจ้าหนี้ ภายใต้เงื่อนไขตามมาตรา 684
อย่างไรก็ตาม ผู้ค้ำประกันไม่ได้มีหน้าที่รับผิดในหนี้ทุกประเภทของลูกหนี้ แต่จะรับผิดเฉพาะหนี้ที่อยู่ในขอบเขตของสัญญาค้ำประกันเท่านั้น
⚖️ 7 ข้อกฎหมายที่ควรรู้ก่อนเซ็นสัญญาค้ำประกัน
ก่อนตัดสินใจลงลายมือชื่อในสัญญาค้ำประกัน ควรทำความเข้าใจกฎหมายที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ทราบถึงสิทธิ หน้าที่ และขอบเขตความรับผิดของตนเอง โดยมีข้อกฎหมายสำคัญ 7 ข้อ ดังนี้
1. การค้ำประกันต้องมีขอบเขตชัดเจน
ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 681 สัญญาค้ำประกันต้องระบุหนี้หรือสัญญาที่ค้ำประกันให้ชัดเจน โดยผู้ค้ำประกันจะรับผิดเฉพาะหนี้หรือสัญญาที่ระบุไว้เท่านั้น
กรณีค้ำประกันหนี้ในอนาคตหรือหนี้ที่มีเงื่อนไข ต้องระบุวัตถุประสงค์ ลักษณะของมูลหนี้ จำนวนเงินสูงสุด และระยะเวลาในการก่อหนี้ตามที่กฎหมายกำหนด
2. ข้อตกลงที่กำหนดให้ผู้ค้ำประกันเป็นลูกหนี้ร่วมถือเป็นโมฆะ
ตามมาตรา 681/1 ข้อตกลงที่กำหนดให้ผู้ค้ำประกันซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาต้องรับผิดอย่างเดียวกับลูกหนี้ร่วม หรือในฐานะลูกหนี้ร่วม ให้ข้อตกลงนั้นเป็นโมฆะ
อย่างไรก็ตาม หากผู้ค้ำประกันเป็นนิติบุคคล สามารถตกลงยอมรับผิดในฐานะลูกหนี้ร่วมได้ตามที่กฎหมายกำหนด
3. ข้อตกลงที่เพิ่มภาระแก่ผู้ค้ำประกันโดยขัดต่อกฎหมายถือเป็นโมฆะ
กฎหมายกำหนดให้ข้อตกลงบางประเภทที่แตกต่างจากบทบัญญัติคุ้มครองผู้ค้ำประกันเป็นโมฆะ ตามมาตรา 685/1 รวมถึงข้อตกลงที่เพิ่มภาระของผู้ค้ำประกันเกินกว่าที่มาตรา 691 กำหนด
ทั้งนี้ ต้องพิจารณาข้อสัญญาและบทบัญญัติกฎหมายที่เกี่ยวข้องเป็นรายกรณี
4. ผู้ค้ำประกันอาจไม่ต้องรับผิดดอกเบี้ย หากเจ้าหนี้ไม่แจ้งภายใน 60 วัน
เมื่อลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ เจ้าหนี้ต้องส่งหนังสือบอกกล่าวไปยังผู้ค้ำประกันภายใน 60 วัน นับแต่วันที่ลูกหนี้ผิดนัด ตามมาตรา 686
หากเจ้าหนี้ไม่ดำเนินการภายในระยะเวลาดังกล่าว ผู้ค้ำประกันจะหลุดพ้นจากความรับผิดในส่วนของดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน และภาระติดพันที่เกิดขึ้นภายหลังพ้นกำหนด 60 วัน แต่ไม่ได้หมายความว่าจะหลุดพ้นจากหนี้เงินต้นทั้งหมด
5. ข้อตกลงลดหนี้ให้แก่ลูกหนี้มีผลต่อผู้ค้ำประกันด้วย
ตามมาตรา 691 หากเจ้าหนี้ตกลงลดจำนวนหนี้ ดอกเบี้ย หรือภาระอื่น ๆ ให้แก่ลูกหนี้ เจ้าหนี้ต้องแจ้งข้อตกลงดังกล่าวให้ผู้ค้ำประกันทราบภายใน 60 วัน
หากลูกหนี้หรือผู้ค้ำประกันชำระหนี้ตามจำนวนที่ลดลงครบถ้วนตามเงื่อนไขของกฎหมาย ผู้ค้ำประกันย่อมหลุดพ้นจากการค้ำประกัน
6. ผู้ค้ำประกันอาจหลุดพ้นจากความรับผิด หากเจ้าหนี้ผ่อนเวลาให้ลูกหนี้
ตามมาตรา 700 กรณีหนี้ที่มีกำหนดชำระแน่นอน หากเจ้าหนี้ยอมผ่อนเวลาให้แก่ลูกหนี้โดยผู้ค้ำประกันไม่ได้ตกลงด้วย ผู้ค้ำประกันอาจหลุดพ้นจากความรับผิด
อย่างไรก็ตาม ต้องพิจารณาข้อยกเว้นตามกฎหมาย รวมถึงกรณีการขยายเวลาชำระหนี้ภายใต้ข้อตกลงลดหนี้ตามมาตรา 691
7. หากชำระหนี้แทนแล้ว มีสิทธิเรียกร้องเงินคืนจากลูกหนี้
ตามมาตรา 693 หากผู้ค้ำประกันได้ชำระหนี้แทนลูกหนี้แล้ว ผู้ค้ำประกันมีสิทธิไล่เบี้ยเรียกร้องเงินคืนจากลูกหนี้ตัวจริง ทั้งในส่วนของเงินต้น ดอกเบี้ย และความเสียหายที่เกิดจากการค้ำประกันตามกฎหมาย
📝 ข้อควรพิจารณาก่อนตัดสินใจค้ำประกันมีอะไรบ้าง?
การค้ำประกันเป็นภาระผูกพันที่อาจส่งผลในระยะยาว ก่อนตัดสินใจเป็นผู้ค้ำประกันให้บุคคลอื่น ควรพิจารณาปัจจัยสำคัญดังต่อไปนี้
- ตรวจสอบกำลังทรัพย์ของตนเอง ประเมินว่าหากลูกหนี้ไม่สามารถชำระหนี้ได้ ตนเองจะสามารถรับผิดชอบหนี้ดังกล่าวแทนได้หรือไม่
- ประเมินบุคคลที่ขอให้ค้ำประกัน พิจารณารายได้ ความมั่นคงทางการเงิน ประวัติการชำระหนี้ และความสามารถในการผ่อนชำระของลูกหนี้
- อ่านสัญญาให้ครบทุกบรรทัด ตรวจสอบวงเงินค้ำประกัน ระยะเวลา อัตราดอกเบี้ย และขอบเขตความรับผิดให้ชัดเจน
- ป้องกันความเสี่ยงเพิ่มเติม ควรเก็บสำเนาสัญญาค้ำประกันและเอกสารที่เกี่ยวข้องไว้เป็นหลักฐาน รวมถึงติดตามสถานะการชำระหนี้ของลูกหนี้
- พิจารณาผลกระทบต่อเครดิตของตนเอง ประเมินว่าภาระจากการค้ำประกันอาจส่งผลต่อความสามารถในการขอสินเชื่อ การวางแผนการเงิน หรือการถือครองทรัพย์สินในอนาคตอย่างไร
🔓 ผู้ค้ำประกันหลุดพ้นจากความรับผิดกรณีไหนบ้าง?
แม้ว่าผู้ค้ำประกันจะมีหน้าที่รับผิดชอบตามสัญญาค้ำประกัน แต่กฎหมายได้กำหนดเงื่อนไขที่ทำให้ผู้ค้ำประกันสามารถหลุดพ้นจากความรับผิดได้ในกรณีต่าง ๆ ดังนี้
1. เมื่อหนี้ของลูกหนี้ระงับสิ้นไป
ตามมาตรา 698 หากหนี้ของลูกหนี้ระงับสิ้นไปไม่ว่าเพราะเหตุใด ผู้ค้ำประกันย่อมหลุดพ้นจากความรับผิดด้วย
ตัวอย่างเช่น เจ้าหนี้และลูกหนี้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความจนทำให้หนี้เดิมระงับและเกิดหนี้ใหม่ขึ้น โดยผู้ค้ำประกันไม่ได้ผูกพันตนในหนี้ใหม่นั้น ทั้งนี้ ต้องพิจารณาข้อเท็จจริงและข้อตกลงที่เกี่ยวข้องประกอบด้วย
2. เมื่อผู้ค้ำประกันบอกเลิกการค้ำประกันหนี้ในอนาคต
ตามมาตรา 699 หากเป็นการค้ำประกันเพื่อกิจการที่ดำเนินต่อเนื่องกันหลายคราวโดยไม่จำกัดเวลา ผู้ค้ำประกันสามารถใช้สิทธิบอกเลิกการค้ำประกันสำหรับหนี้ที่จะเกิดขึ้นในอนาคตได้ โดยบอกกล่าวความประสงค์แก่เจ้าหนี้ ซึ่งควรดำเนินการเป็นหนังสือเพื่อใช้เป็นหลักฐาน
ผู้ค้ำประกันจะไม่ต้องรับผิดในกิจการที่ลูกหนี้กระทำขึ้นภายหลังคำบอกกล่าวไปถึงเจ้าหนี้ แต่ยังอาจต้องรับผิดในหนี้ที่เกิดขึ้นก่อนหน้านั้น
3. เมื่อเจ้าหนี้ผ่อนเวลาให้ลูกหนี้โดยผู้ค้ำประกันไม่ได้ยินยอม
กรณีหนี้ที่มีกำหนดชำระแน่นอน หากเจ้าหนี้ยอมผ่อนเวลาให้แก่ลูกหนี้โดยผู้ค้ำประกันไม่ได้ตกลงด้วย ผู้ค้ำประกันอาจหลุดพ้นจากความรับผิดตามมาตรา 700
นอกจากนี้ ข้อตกลงที่กำหนดให้ผู้ค้ำประกันยินยอมล่วงหน้าต่อการผ่อนเวลาชำระหนี้ โดยหลักแล้วไม่สามารถใช้บังคับได้ เว้นแต่กรณีที่ผู้ค้ำประกันเป็นสถาบันการเงินหรือประกอบกิจการค้ำประกันเพื่อสินจ้างเป็นปกติธุระ
4. เมื่อเจ้าหนี้ไม่ยอมรับชำระหนี้จากผู้ค้ำประกัน
ตามมาตรา 701 หากหนี้ถึงกำหนดชำระแล้ว ผู้ค้ำประกันประสงค์จะชำระหนี้แทนลูกหนี้ แต่เจ้าหนี้ไม่ยอมรับชำระหนี้โดยไม่มีเหตุอันชอบด้วยกฎหมาย ผู้ค้ำประกันสามารถหลุดพ้นจากความรับผิดได้
5. เมื่อเจ้าหนี้กระทำให้ผู้ค้ำประกันเสียสิทธิในการรับช่วงสิทธิ
ตามมาตรา 697 หากการกระทำของเจ้าหนี้ทำให้ผู้ค้ำประกันไม่สามารถเข้ารับช่วงสิทธิหรือหลักประกันที่เกี่ยวข้องกับหนี้ได้ ผู้ค้ำประกันอาจหลุดพ้นจากความรับผิดเท่ากับความเสียหายที่เกิดขึ้น โดยต้องพิจารณาข้อตกลงในสัญญาประกอบด้วย
นอกจากนี้ หากสัญญาค้ำประกันมีข้อตกลงที่กำหนดให้ผู้ค้ำประกันซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาต้องรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม ข้อตกลงดังกล่าวจะเป็นโมฆะ ผู้ค้ำประกันจึงสามารถใช้สิทธิขอให้เจ้าหนี้เรียกร้องชำระหนี้จากลูกหนี้ก่อนได้ตามเงื่อนไขของกฎหมาย
หากเจ้าหนี้ไม่ส่งหนังสือบอกกล่าวภายใน 60 วัน นับแต่วันที่ลูกหนี้ผิดนัด ผู้ค้ำประกันจะหลุดพ้นจากความรับผิดในส่วนของดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน และภาระติดพันที่เกิดขึ้นหลังพ้นกำหนดดังกล่าว
ดังนั้น หากเข้าทำสัญญาค้ำประกันแล้วปรากฏว่าลูกหนี้ผิดนัดไม่ชำระหนี้ ผู้ค้ำประกันควรตรวจสอบว่าตนเองมีเหตุให้หลุดพ้นจากความรับผิดทั้งหมดหรือบางส่วนหรือไม่
ข้อควรระวัง: หากผู้ค้ำประกันถูกฟ้องคดีและประสงค์จะต่อสู้เรื่องอายุความ จะต้องยกอายุความขึ้นเป็นข้อต่อสู้ เพราะตามมาตรา 193/29 หากจำเลยไม่ได้ยกเรื่องอายุความขึ้นต่อสู้ ศาลไม่สามารถนำเรื่องอายุความมาเป็นเหตุยกฟ้องได้เอง
📋 สิ่งที่ผู้ค้ำประกันต้องรับผิดตามกฎหมาย
ขอบเขตความรับผิดของผู้ค้ำประกันสามารถพิจารณาได้จากสัญญาค้ำประกันและบทบัญญัติของกฎหมาย โดยมีรายละเอียดดังนี้
- ความรับผิดตามสัญญาค้ำประกัน ผู้ค้ำประกันสามารถทำสัญญาจำกัดขอบเขตความรับผิดของตนเองได้ภายใต้กฎหมาย
- ความรับผิดในดอกเบี้ยและภาระติดพัน หากไม่ได้จำกัดความรับผิดไว้ ผู้ค้ำประกันอาจต้องรับผิดรวมถึงดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน และภาระติดพันอันเป็นอุปกรณ์แห่งหนี้นั้น โดยพิจารณาจากสัญญาที่ก่อให้เกิดหนี้ประธาน ตามมาตรา 683 และข้อจำกัดอื่นตามกฎหมาย
- ความรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมความ ผู้ค้ำประกันอาจต้องรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมความที่ลูกหนี้ต้องชำระแก่เจ้าหนี้ อย่างไรก็ตาม หากเจ้าหนี้ฟ้องคดีโดยไม่ได้เรียกให้ผู้ค้ำประกันชำระหนี้ก่อน ผู้ค้ำประกันไม่ต้องรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมดังกล่าวตามมาตรา 684
📄 ลักษณะของสัญญาค้ำประกัน
สัญญาค้ำประกันเป็นสัญญาที่มีลักษณะเฉพาะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ โดยมีองค์ประกอบสำคัญดังต่อไปนี้
1. ผู้ค้ำประกันต้องเป็นบุคคลภายนอก
ผู้ค้ำประกันต้องเป็นบุคคลภายนอกหรือบุคคลที่สาม ซึ่งไม่ใช่เจ้าหนี้และไม่ใช่ลูกหนี้ในหนี้ที่ค้ำประกัน โดยอาจเป็นบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคลก็ได้
สัญญาค้ำประกันเป็นการประกันการชำระหนี้ด้วยตัวบุคคล หรือบุคคลสิทธิ มีผลให้เจ้าหนี้มีสิทธิเรียกร้องให้ผู้ค้ำประกันชำระหนี้และบังคับจากทรัพย์สินทั่วไปของผู้ค้ำประกันได้ตามกระบวนการทางกฎหมาย
แตกต่างจากสัญญาจำนองและสัญญาจำนำ ซึ่งเป็นการประกันด้วยทรัพย์สิน หรือทรัพยสิทธิ โดยเจ้าหนี้มีสิทธิบังคับชำระหนี้จากทรัพย์สินที่นำมาเป็นหลักประกันตามเงื่อนไขของกฎหมาย แม้ทรัพย์สินนั้นจะเปลี่ยนเจ้าของไปแล้วในบางกรณี แต่ไม่สามารถบังคับชำระหนี้จากทรัพย์สินอื่นของผู้ให้หลักประกันที่เป็นบุคคลภายนอกได้เพียงเพราะการให้หลักประกันนั้น
2. ต้องมีหนี้ประธานระหว่างเจ้าหนี้และลูกหนี้
การทำสัญญาค้ำประกันจะต้องมีหนี้ที่เป็นมูลเหตุของการค้ำประกัน หรือที่เรียกว่า หนี้ประธาน โดยหนี้ประธานอาจเกิดจากมูลหนี้ประเภทต่าง ๆ เช่น
- สัญญากู้ยืมเงิน
- สัญญาซื้อขาย
- สัญญาจ้างแรงงาน
- หนี้ที่เกิดจากการละเมิด
หากไม่มีหนี้ประธานเกิดขึ้น แม้จะมีการทำสัญญาค้ำประกันไว้ ผู้ค้ำประกันก็ไม่ต้องรับผิด ทั้งนี้ กฎหมายอนุญาตให้ค้ำประกันหนี้ในอนาคตหรือหนี้ที่มีเงื่อนไขได้ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด
3. ต้องเป็นการผูกพันต่อเจ้าหนี้เพื่อชำระหนี้แทนลูกหนี้
สัญญาค้ำประกันเป็นสัญญาที่บุคคลภายนอกผูกพันตนต่อเจ้าหนี้ เพื่อชำระหนี้เมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้นั้น
หากผู้ค้ำประกันทำสัญญากับบุคคลอื่นที่ไม่ใช่เจ้าหนี้ หรือเป็นเพียงการให้คำรับรองทั่วไปโดยไม่ได้ผูกพันว่าจะชำระหนี้เมื่อลูกหนี้ไม่ชำระ ย่อมไม่ถือเป็นสัญญาค้ำประกันตามความหมายของกฎหมาย
4. ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือ
ตามมาตรา 680 สัญญาค้ำประกันต้องมีหลักฐานเป็นหนังสืออย่างใดอย่างหนึ่ง โดยมีลายมือชื่อผู้ค้ำประกันเป็นสำคัญ มิฉะนั้นเจ้าหนี้จะไม่สามารถฟ้องร้องบังคับคดีตามสัญญาค้ำประกันได้
5. หนี้ที่ค้ำประกันต้องเป็นหนี้อันสมบูรณ์
โดยหลักแล้ว หนี้ที่นำมาค้ำประกันต้องเป็นหนี้อันสมบูรณ์ตามกฎหมาย ตามมาตรา 681 หากหนี้ประธานไม่มีผลบังคับตามกฎหมาย ผู้ค้ำประกันย่อมไม่ต้องรับผิด เว้นแต่กรณีที่กฎหมายบัญญัติไว้เป็นพิเศษ
6. ผู้ค้ำประกันที่เป็นบุคคลธรรมดาไม่ถือเป็นลูกหนี้ร่วม
ข้อตกลงที่กำหนดให้ผู้ค้ำประกันซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาต้องรับผิดอย่างเดียวกับลูกหนี้ร่วม หรือในฐานะลูกหนี้ร่วม เป็นโมฆะตามมาตรา 681/1 แต่ไม่ได้ทำให้ข้อตกลงอื่นในสัญญาค้ำประกันเป็นโมฆะไปด้วยโดยอัตโนมัติ
อย่างไรก็ตาม หากผู้ค้ำประกันเป็นนิติบุคคล สามารถตกลงยอมรับผิดอย่างเดียวกับลูกหนี้ร่วมหรือในฐานะลูกหนี้ร่วมได้
7. ข้อตกลงในสัญญาค้ำประกันต้องไม่ขัดต่อกฎหมาย
ตามมาตรา 685/1 ข้อตกลงเกี่ยวกับสัญญาค้ำประกันที่แตกต่างจากบทบัญญัติของกฎหมายดังต่อไปนี้ ให้ข้อตกลงนั้นเป็นโมฆะ
- มาตรา 681 วรรคหนึ่ง วรรคสอง และวรรคสาม เกี่ยวกับความสมบูรณ์และเนื้อหาของสัญญาค้ำประกัน
- มาตรา 686 เกี่ยวกับการบอกกล่าวผู้ค้ำประกันเมื่อลูกหนี้ผิดนัด
- มาตรา 694 เกี่ยวกับสิทธิในการยกข้อต่อสู้ของลูกหนี้ขึ้นต่อสู้เจ้าหนี้
- มาตรา 698 เกี่ยวกับการหลุดพ้นจากความรับผิดเมื่อหนี้ของลูกหนี้ระงับ
- มาตรา 699 เกี่ยวกับสิทธิบอกเลิกการค้ำประกันสำหรับกิจการในอนาคต
⚖️ กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการค้ำประกัน
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลักษณะ 11 ว่าด้วยการค้ำประกัน มาตรา 680–701 ได้กำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับสัญญาค้ำประกัน สิทธิ หน้าที่ และความรับผิดของผู้ค้ำประกันไว้โดยเฉพาะ
กฎหมายฉบับแก้ไขเพิ่มเติมได้ให้ความคุ้มครองแก่ผู้ค้ำประกันมากขึ้น โดยมีประเด็นสำคัญดังนี้
มาตรา 686 การบอกกล่าวผู้ค้ำประกันภายใน 60 วัน
เมื่อลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ เจ้าหนี้ต้องส่งหนังสือบอกกล่าวไปยังผู้ค้ำประกันภายใน 60 วัน นับจากวันที่ลูกหนี้ผิดนัด และเจ้าหนี้ไม่สามารถเรียกร้องให้ผู้ค้ำประกันชำระหนี้ก่อนที่หนังสือบอกกล่าวจะไปถึงผู้ค้ำประกันได้
อย่างไรก็ตาม ผู้ค้ำประกันสามารถเลือกชำระหนี้เองได้เมื่อหนี้ถึงกำหนดชำระ
หากเจ้าหนี้ไม่ส่งหนังสือบอกกล่าวภายในระยะเวลาที่กำหนด ผู้ค้ำประกันจะไม่ต้องรับผิดในส่วนของดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน หรือภาระติดพันอื่น ๆ ที่เกิดขึ้นหลังพ้นกำหนด 60 วัน
เมื่อผู้ค้ำประกันมีสิทธิชำระหนี้หรือถูกเรียกให้ชำระหนี้ สามารถเลือกชำระหนี้ทั้งหมดหรือชำระเฉพาะส่วนที่ตนต้องรับผิด ตามวิธีการและเงื่อนไขที่ลูกหนี้มีสิทธิใช้กับเจ้าหนี้ก่อนผิดนัดชำระหนี้
ระหว่างที่ผู้ค้ำประกันชำระหนี้ตามเงื่อนไขดังกล่าว เจ้าหนี้ไม่สามารถเรียกดอกเบี้ยเพิ่มขึ้นจากเหตุที่ลูกหนี้ผิดนัดในช่วงเวลานั้นได้
ทั้งนี้ การชำระหนี้ของผู้ค้ำประกันไม่กระทบต่อสิทธิในการเรียกร้องเงินคืนจากลูกหนี้ตามมาตรา 693
มาตรา 681/1 ผู้ค้ำประกันไม่ใช่ลูกหนี้ร่วม
กฎหมายกำหนดให้ผู้ค้ำประกันซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาไม่ต้องรับผิดในฐานะลูกหนี้ร่วม โดยจะรับผิดชอบหนี้เฉพาะในขอบเขตที่ตกลงไว้ในสัญญาค้ำประกันตามกฎหมาย
หากมีข้อตกลงให้ผู้ค้ำประกันซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาต้องรับผิดอย่างเดียวกับลูกหนี้ร่วม ข้อตกลงดังกล่าวจะเป็นโมฆะ เว้นแต่กรณีผู้ค้ำประกันเป็นนิติบุคคลตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด
🛡️ ผู้ค้ำประกันมีสิทธิอะไรบ้างตามกฎหมาย?
นอกจากหน้าที่ในการชำระหนี้แทนลูกหนี้แล้ว ผู้ค้ำประกันยังมีสิทธิตามกฎหมายที่สำคัญ ได้แก่
- สิทธิขอให้เจ้าหนี้เรียกลูกหนี้ชำระหนี้ก่อน ตามมาตรา 688 ภายใต้ข้อยกเว้นที่กฎหมายกำหนด
- สิทธิขอให้เจ้าหนี้บังคับชำระหนี้จากทรัพย์สินของลูกหนี้ก่อน หากเป็นไปตามเงื่อนไขของมาตรา 689
- สิทธิขอให้เจ้าหนี้บังคับชำระหนี้จากทรัพย์สินที่เป็นหลักประกันก่อน ตามมาตรา 690
- สิทธิไล่เบี้ยเรียกร้องเงินคืนจากลูกหนี้ เมื่อได้ชำระหนี้แทนแล้ว ตามมาตรา 693
- สิทธิยกข้อต่อสู้ของลูกหนี้ขึ้นต่อสู้เจ้าหนี้ ตามมาตรา 694
สิทธิเหล่านี้เป็นกลไกสำคัญที่ช่วยคุ้มครองผู้ค้ำประกันไม่ให้ต้องรับภาระเกินกว่าที่กฎหมายกำหนด
🚨 เป็นผู้ค้ำประกันแล้วถูกฟ้อง ต้องทำอย่างไร?
หากลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้จนเป็นเหตุให้ผู้ค้ำประกันได้รับหนังสือทวงถามหรือหมายเรียกจากศาล ไม่ควรเพิกเฉยต่อเอกสารดังกล่าว โดยควรดำเนินการดังนี้
- ตรวจสอบรายละเอียดและขอบเขตความรับผิดในสัญญาค้ำประกัน
- ตรวจสอบวันที่ลูกหนี้ผิดนัดและวันที่เจ้าหนี้ส่งหนังสือบอกกล่าว
- ตรวจสอบยอดเงินต้น ดอกเบี้ย และค่าเสียหายที่เจ้าหนี้เรียกร้อง
- รวบรวมหลักฐานการชำระหนี้และเอกสารที่เกี่ยวข้อง
- เข้าปรึกษาทนายความเพื่อประเมินแนวทางต่อสู้คดีหรือเจรจาประนอมหนี้
ผู้ค้ำประกันอาจมีสิทธิหลุดพ้นจากความรับผิดทั้งหมดหรือบางส่วน หากมีข้อเท็จจริงหรือข้อกฎหมายที่สามารถนำมาใช้ต่อสู้คดีได้
✅ สรุป การค้ำประกันคือภาระผูกพันที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ
การค้ำประกัน คือ การที่บุคคลหนึ่งยินยอมรับผิดชอบชำระหนี้แทนลูกหนี้ หากลูกหนี้ไม่สามารถชำระหนี้ได้ตามสัญญา แม้ว่าการค้ำประกันจะเป็นวิธีช่วยให้บุคคลอื่นสามารถเข้าถึงสินเชื่อหรือทำธุรกรรมต่าง ๆ ได้ง่ายขึ้น แต่ก็อาจสร้างภาระทางการเงินและความเสี่ยงทางกฎหมายให้แก่ผู้ค้ำประกันได้เช่นกัน
ก่อนลงลายมือชื่อในสัญญาค้ำประกันจึงควรศึกษารายละเอียดของสัญญา ขอบเขตความรับผิด และสิทธิของผู้ค้ำประกันตามกฎหมายอย่างรอบคอบ เพื่อป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต
หากเกิดข้อพิพาทเกี่ยวกับการค้ำประกัน หรือได้รับหมายศาลให้ชำระหนี้แทนลูกหนี้ ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินข้อเท็จจริงและหาแนวทางดำเนินการที่เหมาะสมค่ะ
FAQ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการค้ำประกัน
1. คนค้ำประกันสามารถถอนตัวจากการค้ำประกันได้ไหม?
ผู้ค้ำประกันไม่สามารถถอนตัวจากหนี้ที่มีอยู่แล้วได้โดยฝ่ายเดียวในทุกกรณี โดยทั่วไปต้องได้รับความยินยอมจากเจ้าหนี้ หรือมีเหตุให้หลุดพ้นจากความรับผิดตามกฎหมาย
สำหรับการค้ำประกันเพื่อกิจการต่อเนื่องหลายคราวโดยไม่จำกัดเวลา ผู้ค้ำประกันสามารถบอกเลิกการค้ำประกันสำหรับกิจการที่จะเกิดขึ้นในอนาคตได้ตามมาตรา 699
2. ลูกหนี้ไม่จ่ายหนี้ คนค้ำประกันต้องจ่ายทั้งหมดไหม?
ผู้ค้ำประกันจะรับผิดเฉพาะหนี้ที่อยู่ในขอบเขตของสัญญาค้ำประกันและตามที่กฎหมายกำหนด หากเจ้าหนี้ไม่ปฏิบัติตามขั้นตอนการบอกกล่าว หรือมีเหตุอื่นที่ทำให้ผู้ค้ำประกันหลุดพ้นจากความรับผิด ผู้ค้ำประกันอาจไม่ต้องรับผิดในหนี้ทั้งหมดหรือบางส่วน
3. เจ้าหนี้ไม่แจ้งผู้ค้ำประกันภายใน 60 วัน ยังฟ้องได้ไหม?
เจ้าหนี้ยังอาจมีสิทธิฟ้องเรียกร้องหนี้เงินต้นได้เมื่อดำเนินการบอกกล่าวอย่างถูกต้องแล้ว แต่ผู้ค้ำประกันจะหลุดพ้นจากความรับผิดในดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน และภาระติดพันที่เกิดขึ้นหลังพ้นกำหนด 60 วัน ตามมาตรา 686
4. ผู้ค้ำประกันจ่ายหนี้แทนแล้ว ฟ้องลูกหนี้ได้ไหม?
สามารถฟ้องเรียกร้องเงินคืนจากลูกหนี้ได้ โดยผู้ค้ำประกันมีสิทธิไล่เบี้ยตามมาตรา 693 เพื่อเรียกร้องเงินต้น ดอกเบี้ย และความเสียหายที่เกิดจากการชำระหนี้แทนลูกหนี้ตามกฎหมาย
👨⚖️ หาทนายฟ้องคดีเกี่ยวกับการค้ำประกัน
หากคุณกำลังประสบปัญหาเกี่ยวกับสัญญาค้ำประกัน ถูกเจ้าหนี้ฟ้องให้ชำระหนี้แทนลูกหนี้ หรือต้องการฟ้องไล่เบี้ยเรียกร้องเงินคืนจากลูกหนี้ตัวจริง สามารถเข้า ปรึกษาทนาย ความเพื่อวิเคราะห์ข้อเท็จจริง ตรวจสอบสัญญา และประเมินแนวทางดำเนินคดีได้ที่ สำนักงานทนายความติวานนท์
เราพร้อมให้คำปรึกษาเกี่ยวกับข้อพิพาททางแพ่ง สัญญาค้ำประกัน การฟ้องเรียกร้องหนี้ การต่อสู้คดี และการเจรจาประนีประนอมยอมความ โดยทีมทนายความ
ติดต่อทนายความเพื่อปรึกษาก่อนดำเนินคดี ผ่านช่องทางดังต่อไปนี้
- โทรศัพท์: 02-125-2511
- เวลาทำการ: 08.00–17.00 น. (ทนายหยุดวันอาทิตย์)
- E-mail: info@tiwanonlaw.com
- Facebook: สำนักงานทนายความติวานนท์
- LINE: @tiwanonlaw
- YouTube: สำนักงานทนายความติวานนท์
- เว็บไซต์: สำนักงานทนายความติวานนท์
- ติดต่อเรา: แผนที่สำนักงานทนายความติวานนท์
📚 แหล่งอ้างอิงกฎหมาย




