สำนักงานทนายความติวานนท์

ค้ำประกัน คืออะไร? ผู้ค้ำประกันต้องรับผิดอะไรบ้าง

ค้ำประกัน คืออะไร? ผู้ค้ำประกันต้องรับผิดอะไรบ้าง
38

ค้ำประกัน คืออะไร? ทำความเข้าใจสัญญาค้ำประกัน กฎหมายค้ำประกัน สิทธิและหน้าที่ของผู้ค้ำประกัน พร้อมเงื่อนไขการหลุดพ้นจากความรับผิด

สารบัญ

การเซ็นค้ำประกันให้กับคนใกล้ชิด ไม่ว่าจะเป็นเพื่อน ญาติ พี่น้อง หรือคนในครอบครัว อาจดูเหมือนเป็นเพียงการช่วยเหลือกัน แต่ในทางกฎหมาย การลงลายมือชื่อในสัญญาค้ำประกันถือเป็นการสร้างภาระผูกพันที่อาจส่งผลต่อทรัพย์สินและสถานะทางการเงินของผู้ค้ำประกันในอนาคตได้

ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 680 การค้ำประกันเป็นสัญญาที่กำหนดให้บุคคลภายนอกเข้ามารับผิดชอบชำระหนี้แทนลูกหนี้ หากลูกหนี้ไม่ชำระหนี้ตามที่ตกลงไว้ อย่างไรก็ตาม กฎหมายได้กำหนดขอบเขตความรับผิดและสิทธิของผู้ค้ำประกันไว้ เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้ค้ำประกันต้องรับภาระเกินสมควร

บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจว่า ค้ำประกัน คืออะไร ผู้ค้ำประกันต้องรับผิดชอบอะไรบ้าง มีกฎหมายอะไรที่ควรรู้ก่อนเซ็นสัญญา และกรณีใดบ้างที่ผู้ค้ำประกันสามารถหลุดพ้นจากความรับผิดได้

 

📌 ค้ำประกัน คืออะไร?

การค้ำประกัน คือ การที่บุคคลหนึ่ง เรียกว่า ผู้ค้ำประกัน ยินยอมผูกพันตนต่อเจ้าหนี้ เพื่อรับผิดชอบชำระหนี้แทนอีกบุคคลหนึ่ง เรียกว่า ลูกหนี้ หากลูกหนี้ไม่สามารถชำระหนี้หรือปฏิบัติตามสัญญาได้ ผู้ค้ำประกันจะต้องชำระหนี้แทนหรือรับผิดชอบตามขอบเขตที่ระบุไว้ในสัญญาค้ำประกันและตามที่กฎหมายกำหนด

ผู้ค้ำประกันจึงเปรียบเสมือนผู้รับผิดชอบสำรอง เพื่อให้เจ้าหนี้มั่นใจว่าจะได้รับชำระหนี้ ไม่ว่าจะได้รับจากลูกหนี้โดยตรงหรือจากผู้ค้ำประกันในภายหลัง

การค้ำประกันที่พบได้บ่อยในชีวิตประจำวัน ได้แก่

  • การค้ำประกันเงินกู้
  • การค้ำประกันเช่าซื้อรถยนต์
  • การค้ำประกันสินเชื่อธนาคาร
  • การค้ำประกันการทำงาน
  • การค้ำประกันการชำระหนี้ทางธุรกิจ

ตัวอย่างการค้ำประกัน

นาย ก. กู้ยืมเงินจากธนาคารจำนวน 500,000 บาท โดยมีนาย ข. เป็นผู้ค้ำประกัน หากนาย ก. ผิดนัดชำระหนี้ ธนาคารมีสิทธิเรียกร้องให้นาย ข. ชำระหนี้แทนได้ตามขอบเขตของสัญญาค้ำประกันและเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด

 

👤 ผู้ค้ำประกันคือใคร?

ผู้ค้ำประกัน หมายถึง บุคคลที่ยินยอมรับภาระทางกฎหมายในการชำระหนี้แทนลูกหนี้ หากลูกหนี้ไม่สามารถชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ได้ตามสัญญา กล่าวคือ ผู้ค้ำประกันทำหน้าที่เป็นหลักประกันทางบุคคล เพื่อให้เจ้าหนี้มั่นใจว่าจะได้รับเงินคืนตามที่ตกลงไว้

ในมุมมองทั่วไป ผู้ค้ำประกันมักเป็นคนที่มีความไว้วางใจหรือมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับลูกหนี้ เช่น ญาติ พี่น้อง เพื่อน หรือคนที่ทำงานร่วมกัน เพราะการค้ำประกันหมายถึงการนำชื่อ เสถียรภาพทางการเงิน และอนาคตของตนเองไปผูกพันไว้กับหนี้ของผู้อื่น

ดังนั้น ก่อนตัดสินใจเป็นผู้ค้ำประกันให้ใคร ควรพิจารณาให้รอบคอบว่าตนเองพร้อมรับความเสี่ยงหรือไม่ เพราะหากลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ ผู้ค้ำประกันอาจต้องรับผิดชอบแทนเมื่อเจ้าหนี้ดำเนินการตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนด ซึ่งอาจส่งผลต่อสถานะทางการเงิน ความสามารถในการขอสินเชื่อ และภาระทางกฎหมายในอนาคตได้

 

💰 คนค้ำประกันต้องรับผิดชอบไหม มีอะไรบ้าง?

เมื่อผู้ค้ำประกันลงลายมือชื่อในสัญญาค้ำประกันแล้ว ย่อมมีภาระผูกพันทางกฎหมาย หากลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ ผู้ค้ำประกันอาจต้องรับผิดชอบในส่วนต่าง ๆ ดังต่อไปนี้

  1. ความรับผิดตามสัญญาค้ำประกัน ความรับผิดของผู้ค้ำประกันจะเป็นไปตามขอบเขตที่ระบุไว้ในสัญญา ซึ่งสามารถกำหนดให้จำกัดความรับผิดบางส่วนได้
  2. เงินต้น ดอกเบี้ย และค่าเสียหาย หากไม่ได้กำหนดขอบเขตความรับผิดไว้ ผู้ค้ำประกันอาจต้องรับผิดทั้งในส่วนของเงินต้น ดอกเบี้ย ค่าปรับ ค่าสินไหมทดแทน และภาระผูกพันอื่นที่เกี่ยวข้องกับหนี้นั้นตามกฎหมาย
  3. ค่าฤชาธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายทางคดี ผู้ค้ำประกันอาจต้องรับผิดชำระค่าฤชาธรรมเนียมความที่ลูกหนี้ต้องชำระให้แก่เจ้าหนี้ ภายใต้เงื่อนไขตามมาตรา 684

อย่างไรก็ตาม ผู้ค้ำประกันไม่ได้มีหน้าที่รับผิดในหนี้ทุกประเภทของลูกหนี้ แต่จะรับผิดเฉพาะหนี้ที่อยู่ในขอบเขตของสัญญาค้ำประกันเท่านั้น

 

⚖️ 7 ข้อกฎหมายที่ควรรู้ก่อนเซ็นสัญญาค้ำประกัน

ก่อนตัดสินใจลงลายมือชื่อในสัญญาค้ำประกัน ควรทำความเข้าใจกฎหมายที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ทราบถึงสิทธิ หน้าที่ และขอบเขตความรับผิดของตนเอง โดยมีข้อกฎหมายสำคัญ 7 ข้อ ดังนี้

1. การค้ำประกันต้องมีขอบเขตชัดเจน

ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 681 สัญญาค้ำประกันต้องระบุหนี้หรือสัญญาที่ค้ำประกันให้ชัดเจน โดยผู้ค้ำประกันจะรับผิดเฉพาะหนี้หรือสัญญาที่ระบุไว้เท่านั้น

กรณีค้ำประกันหนี้ในอนาคตหรือหนี้ที่มีเงื่อนไข ต้องระบุวัตถุประสงค์ ลักษณะของมูลหนี้ จำนวนเงินสูงสุด และระยะเวลาในการก่อหนี้ตามที่กฎหมายกำหนด

2. ข้อตกลงที่กำหนดให้ผู้ค้ำประกันเป็นลูกหนี้ร่วมถือเป็นโมฆะ

ตามมาตรา 681/1 ข้อตกลงที่กำหนดให้ผู้ค้ำประกันซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาต้องรับผิดอย่างเดียวกับลูกหนี้ร่วม หรือในฐานะลูกหนี้ร่วม ให้ข้อตกลงนั้นเป็นโมฆะ

อย่างไรก็ตาม หากผู้ค้ำประกันเป็นนิติบุคคล สามารถตกลงยอมรับผิดในฐานะลูกหนี้ร่วมได้ตามที่กฎหมายกำหนด

3. ข้อตกลงที่เพิ่มภาระแก่ผู้ค้ำประกันโดยขัดต่อกฎหมายถือเป็นโมฆะ

กฎหมายกำหนดให้ข้อตกลงบางประเภทที่แตกต่างจากบทบัญญัติคุ้มครองผู้ค้ำประกันเป็นโมฆะ ตามมาตรา 685/1 รวมถึงข้อตกลงที่เพิ่มภาระของผู้ค้ำประกันเกินกว่าที่มาตรา 691 กำหนด

ทั้งนี้ ต้องพิจารณาข้อสัญญาและบทบัญญัติกฎหมายที่เกี่ยวข้องเป็นรายกรณี

4. ผู้ค้ำประกันอาจไม่ต้องรับผิดดอกเบี้ย หากเจ้าหนี้ไม่แจ้งภายใน 60 วัน

เมื่อลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ เจ้าหนี้ต้องส่งหนังสือบอกกล่าวไปยังผู้ค้ำประกันภายใน 60 วัน นับแต่วันที่ลูกหนี้ผิดนัด ตามมาตรา 686

หากเจ้าหนี้ไม่ดำเนินการภายในระยะเวลาดังกล่าว ผู้ค้ำประกันจะหลุดพ้นจากความรับผิดในส่วนของดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน และภาระติดพันที่เกิดขึ้นภายหลังพ้นกำหนด 60 วัน แต่ไม่ได้หมายความว่าจะหลุดพ้นจากหนี้เงินต้นทั้งหมด

5. ข้อตกลงลดหนี้ให้แก่ลูกหนี้มีผลต่อผู้ค้ำประกันด้วย

ตามมาตรา 691 หากเจ้าหนี้ตกลงลดจำนวนหนี้ ดอกเบี้ย หรือภาระอื่น ๆ ให้แก่ลูกหนี้ เจ้าหนี้ต้องแจ้งข้อตกลงดังกล่าวให้ผู้ค้ำประกันทราบภายใน 60 วัน

หากลูกหนี้หรือผู้ค้ำประกันชำระหนี้ตามจำนวนที่ลดลงครบถ้วนตามเงื่อนไขของกฎหมาย ผู้ค้ำประกันย่อมหลุดพ้นจากการค้ำประกัน

6. ผู้ค้ำประกันอาจหลุดพ้นจากความรับผิด หากเจ้าหนี้ผ่อนเวลาให้ลูกหนี้

ตามมาตรา 700 กรณีหนี้ที่มีกำหนดชำระแน่นอน หากเจ้าหนี้ยอมผ่อนเวลาให้แก่ลูกหนี้โดยผู้ค้ำประกันไม่ได้ตกลงด้วย ผู้ค้ำประกันอาจหลุดพ้นจากความรับผิด

อย่างไรก็ตาม ต้องพิจารณาข้อยกเว้นตามกฎหมาย รวมถึงกรณีการขยายเวลาชำระหนี้ภายใต้ข้อตกลงลดหนี้ตามมาตรา 691

7. หากชำระหนี้แทนแล้ว มีสิทธิเรียกร้องเงินคืนจากลูกหนี้

ตามมาตรา 693 หากผู้ค้ำประกันได้ชำระหนี้แทนลูกหนี้แล้ว ผู้ค้ำประกันมีสิทธิไล่เบี้ยเรียกร้องเงินคืนจากลูกหนี้ตัวจริง ทั้งในส่วนของเงินต้น ดอกเบี้ย และความเสียหายที่เกิดจากการค้ำประกันตามกฎหมาย

 

📝 ข้อควรพิจารณาก่อนตัดสินใจค้ำประกันมีอะไรบ้าง?

การค้ำประกันเป็นภาระผูกพันที่อาจส่งผลในระยะยาว ก่อนตัดสินใจเป็นผู้ค้ำประกันให้บุคคลอื่น ควรพิจารณาปัจจัยสำคัญดังต่อไปนี้

  1. ตรวจสอบกำลังทรัพย์ของตนเอง ประเมินว่าหากลูกหนี้ไม่สามารถชำระหนี้ได้ ตนเองจะสามารถรับผิดชอบหนี้ดังกล่าวแทนได้หรือไม่
  2. ประเมินบุคคลที่ขอให้ค้ำประกัน พิจารณารายได้ ความมั่นคงทางการเงิน ประวัติการชำระหนี้ และความสามารถในการผ่อนชำระของลูกหนี้
  3. อ่านสัญญาให้ครบทุกบรรทัด ตรวจสอบวงเงินค้ำประกัน ระยะเวลา อัตราดอกเบี้ย และขอบเขตความรับผิดให้ชัดเจน
  4. ป้องกันความเสี่ยงเพิ่มเติม ควรเก็บสำเนาสัญญาค้ำประกันและเอกสารที่เกี่ยวข้องไว้เป็นหลักฐาน รวมถึงติดตามสถานะการชำระหนี้ของลูกหนี้
  5. พิจารณาผลกระทบต่อเครดิตของตนเอง ประเมินว่าภาระจากการค้ำประกันอาจส่งผลต่อความสามารถในการขอสินเชื่อ การวางแผนการเงิน หรือการถือครองทรัพย์สินในอนาคตอย่างไร

 

🔓 ผู้ค้ำประกันหลุดพ้นจากความรับผิดกรณีไหนบ้าง?

แม้ว่าผู้ค้ำประกันจะมีหน้าที่รับผิดชอบตามสัญญาค้ำประกัน แต่กฎหมายได้กำหนดเงื่อนไขที่ทำให้ผู้ค้ำประกันสามารถหลุดพ้นจากความรับผิดได้ในกรณีต่าง ๆ ดังนี้

1. เมื่อหนี้ของลูกหนี้ระงับสิ้นไป

ตามมาตรา 698 หากหนี้ของลูกหนี้ระงับสิ้นไปไม่ว่าเพราะเหตุใด ผู้ค้ำประกันย่อมหลุดพ้นจากความรับผิดด้วย

ตัวอย่างเช่น เจ้าหนี้และลูกหนี้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความจนทำให้หนี้เดิมระงับและเกิดหนี้ใหม่ขึ้น โดยผู้ค้ำประกันไม่ได้ผูกพันตนในหนี้ใหม่นั้น ทั้งนี้ ต้องพิจารณาข้อเท็จจริงและข้อตกลงที่เกี่ยวข้องประกอบด้วย

2. เมื่อผู้ค้ำประกันบอกเลิกการค้ำประกันหนี้ในอนาคต

ตามมาตรา 699 หากเป็นการค้ำประกันเพื่อกิจการที่ดำเนินต่อเนื่องกันหลายคราวโดยไม่จำกัดเวลา ผู้ค้ำประกันสามารถใช้สิทธิบอกเลิกการค้ำประกันสำหรับหนี้ที่จะเกิดขึ้นในอนาคตได้ โดยบอกกล่าวความประสงค์แก่เจ้าหนี้ ซึ่งควรดำเนินการเป็นหนังสือเพื่อใช้เป็นหลักฐาน

ผู้ค้ำประกันจะไม่ต้องรับผิดในกิจการที่ลูกหนี้กระทำขึ้นภายหลังคำบอกกล่าวไปถึงเจ้าหนี้ แต่ยังอาจต้องรับผิดในหนี้ที่เกิดขึ้นก่อนหน้านั้น

3. เมื่อเจ้าหนี้ผ่อนเวลาให้ลูกหนี้โดยผู้ค้ำประกันไม่ได้ยินยอม

กรณีหนี้ที่มีกำหนดชำระแน่นอน หากเจ้าหนี้ยอมผ่อนเวลาให้แก่ลูกหนี้โดยผู้ค้ำประกันไม่ได้ตกลงด้วย ผู้ค้ำประกันอาจหลุดพ้นจากความรับผิดตามมาตรา 700

นอกจากนี้ ข้อตกลงที่กำหนดให้ผู้ค้ำประกันยินยอมล่วงหน้าต่อการผ่อนเวลาชำระหนี้ โดยหลักแล้วไม่สามารถใช้บังคับได้ เว้นแต่กรณีที่ผู้ค้ำประกันเป็นสถาบันการเงินหรือประกอบกิจการค้ำประกันเพื่อสินจ้างเป็นปกติธุระ

4. เมื่อเจ้าหนี้ไม่ยอมรับชำระหนี้จากผู้ค้ำประกัน

ตามมาตรา 701 หากหนี้ถึงกำหนดชำระแล้ว ผู้ค้ำประกันประสงค์จะชำระหนี้แทนลูกหนี้ แต่เจ้าหนี้ไม่ยอมรับชำระหนี้โดยไม่มีเหตุอันชอบด้วยกฎหมาย ผู้ค้ำประกันสามารถหลุดพ้นจากความรับผิดได้

5. เมื่อเจ้าหนี้กระทำให้ผู้ค้ำประกันเสียสิทธิในการรับช่วงสิทธิ

ตามมาตรา 697 หากการกระทำของเจ้าหนี้ทำให้ผู้ค้ำประกันไม่สามารถเข้ารับช่วงสิทธิหรือหลักประกันที่เกี่ยวข้องกับหนี้ได้ ผู้ค้ำประกันอาจหลุดพ้นจากความรับผิดเท่ากับความเสียหายที่เกิดขึ้น โดยต้องพิจารณาข้อตกลงในสัญญาประกอบด้วย

นอกจากนี้ หากสัญญาค้ำประกันมีข้อตกลงที่กำหนดให้ผู้ค้ำประกันซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาต้องรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม ข้อตกลงดังกล่าวจะเป็นโมฆะ ผู้ค้ำประกันจึงสามารถใช้สิทธิขอให้เจ้าหนี้เรียกร้องชำระหนี้จากลูกหนี้ก่อนได้ตามเงื่อนไขของกฎหมาย

หากเจ้าหนี้ไม่ส่งหนังสือบอกกล่าวภายใน 60 วัน นับแต่วันที่ลูกหนี้ผิดนัด ผู้ค้ำประกันจะหลุดพ้นจากความรับผิดในส่วนของดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน และภาระติดพันที่เกิดขึ้นหลังพ้นกำหนดดังกล่าว

ดังนั้น หากเข้าทำสัญญาค้ำประกันแล้วปรากฏว่าลูกหนี้ผิดนัดไม่ชำระหนี้ ผู้ค้ำประกันควรตรวจสอบว่าตนเองมีเหตุให้หลุดพ้นจากความรับผิดทั้งหมดหรือบางส่วนหรือไม่

ข้อควรระวัง: หากผู้ค้ำประกันถูกฟ้องคดีและประสงค์จะต่อสู้เรื่องอายุความ จะต้องยกอายุความขึ้นเป็นข้อต่อสู้ เพราะตามมาตรา 193/29 หากจำเลยไม่ได้ยกเรื่องอายุความขึ้นต่อสู้ ศาลไม่สามารถนำเรื่องอายุความมาเป็นเหตุยกฟ้องได้เอง

 

📋 สิ่งที่ผู้ค้ำประกันต้องรับผิดตามกฎหมาย

ขอบเขตความรับผิดของผู้ค้ำประกันสามารถพิจารณาได้จากสัญญาค้ำประกันและบทบัญญัติของกฎหมาย โดยมีรายละเอียดดังนี้

  1. ความรับผิดตามสัญญาค้ำประกัน ผู้ค้ำประกันสามารถทำสัญญาจำกัดขอบเขตความรับผิดของตนเองได้ภายใต้กฎหมาย
  2. ความรับผิดในดอกเบี้ยและภาระติดพัน หากไม่ได้จำกัดความรับผิดไว้ ผู้ค้ำประกันอาจต้องรับผิดรวมถึงดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน และภาระติดพันอันเป็นอุปกรณ์แห่งหนี้นั้น โดยพิจารณาจากสัญญาที่ก่อให้เกิดหนี้ประธาน ตามมาตรา 683 และข้อจำกัดอื่นตามกฎหมาย
  3. ความรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมความ ผู้ค้ำประกันอาจต้องรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมความที่ลูกหนี้ต้องชำระแก่เจ้าหนี้ อย่างไรก็ตาม หากเจ้าหนี้ฟ้องคดีโดยไม่ได้เรียกให้ผู้ค้ำประกันชำระหนี้ก่อน ผู้ค้ำประกันไม่ต้องรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมดังกล่าวตามมาตรา 684

 

📄 ลักษณะของสัญญาค้ำประกัน

สัญญาค้ำประกันเป็นสัญญาที่มีลักษณะเฉพาะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ โดยมีองค์ประกอบสำคัญดังต่อไปนี้

1. ผู้ค้ำประกันต้องเป็นบุคคลภายนอก

ผู้ค้ำประกันต้องเป็นบุคคลภายนอกหรือบุคคลที่สาม ซึ่งไม่ใช่เจ้าหนี้และไม่ใช่ลูกหนี้ในหนี้ที่ค้ำประกัน โดยอาจเป็นบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคลก็ได้

สัญญาค้ำประกันเป็นการประกันการชำระหนี้ด้วยตัวบุคคล หรือบุคคลสิทธิ มีผลให้เจ้าหนี้มีสิทธิเรียกร้องให้ผู้ค้ำประกันชำระหนี้และบังคับจากทรัพย์สินทั่วไปของผู้ค้ำประกันได้ตามกระบวนการทางกฎหมาย

แตกต่างจากสัญญาจำนองและสัญญาจำนำ ซึ่งเป็นการประกันด้วยทรัพย์สิน หรือทรัพยสิทธิ โดยเจ้าหนี้มีสิทธิบังคับชำระหนี้จากทรัพย์สินที่นำมาเป็นหลักประกันตามเงื่อนไขของกฎหมาย แม้ทรัพย์สินนั้นจะเปลี่ยนเจ้าของไปแล้วในบางกรณี แต่ไม่สามารถบังคับชำระหนี้จากทรัพย์สินอื่นของผู้ให้หลักประกันที่เป็นบุคคลภายนอกได้เพียงเพราะการให้หลักประกันนั้น

2. ต้องมีหนี้ประธานระหว่างเจ้าหนี้และลูกหนี้

การทำสัญญาค้ำประกันจะต้องมีหนี้ที่เป็นมูลเหตุของการค้ำประกัน หรือที่เรียกว่า หนี้ประธาน โดยหนี้ประธานอาจเกิดจากมูลหนี้ประเภทต่าง ๆ เช่น

  • สัญญากู้ยืมเงิน
  • สัญญาซื้อขาย
  • สัญญาจ้างแรงงาน
  • หนี้ที่เกิดจากการละเมิด

หากไม่มีหนี้ประธานเกิดขึ้น แม้จะมีการทำสัญญาค้ำประกันไว้ ผู้ค้ำประกันก็ไม่ต้องรับผิด ทั้งนี้ กฎหมายอนุญาตให้ค้ำประกันหนี้ในอนาคตหรือหนี้ที่มีเงื่อนไขได้ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

3. ต้องเป็นการผูกพันต่อเจ้าหนี้เพื่อชำระหนี้แทนลูกหนี้

สัญญาค้ำประกันเป็นสัญญาที่บุคคลภายนอกผูกพันตนต่อเจ้าหนี้ เพื่อชำระหนี้เมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้นั้น

หากผู้ค้ำประกันทำสัญญากับบุคคลอื่นที่ไม่ใช่เจ้าหนี้ หรือเป็นเพียงการให้คำรับรองทั่วไปโดยไม่ได้ผูกพันว่าจะชำระหนี้เมื่อลูกหนี้ไม่ชำระ ย่อมไม่ถือเป็นสัญญาค้ำประกันตามความหมายของกฎหมาย

4. ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือ

ตามมาตรา 680 สัญญาค้ำประกันต้องมีหลักฐานเป็นหนังสืออย่างใดอย่างหนึ่ง โดยมีลายมือชื่อผู้ค้ำประกันเป็นสำคัญ มิฉะนั้นเจ้าหนี้จะไม่สามารถฟ้องร้องบังคับคดีตามสัญญาค้ำประกันได้

5. หนี้ที่ค้ำประกันต้องเป็นหนี้อันสมบูรณ์

โดยหลักแล้ว หนี้ที่นำมาค้ำประกันต้องเป็นหนี้อันสมบูรณ์ตามกฎหมาย ตามมาตรา 681 หากหนี้ประธานไม่มีผลบังคับตามกฎหมาย ผู้ค้ำประกันย่อมไม่ต้องรับผิด เว้นแต่กรณีที่กฎหมายบัญญัติไว้เป็นพิเศษ

6. ผู้ค้ำประกันที่เป็นบุคคลธรรมดาไม่ถือเป็นลูกหนี้ร่วม

ข้อตกลงที่กำหนดให้ผู้ค้ำประกันซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาต้องรับผิดอย่างเดียวกับลูกหนี้ร่วม หรือในฐานะลูกหนี้ร่วม เป็นโมฆะตามมาตรา 681/1 แต่ไม่ได้ทำให้ข้อตกลงอื่นในสัญญาค้ำประกันเป็นโมฆะไปด้วยโดยอัตโนมัติ

อย่างไรก็ตาม หากผู้ค้ำประกันเป็นนิติบุคคล สามารถตกลงยอมรับผิดอย่างเดียวกับลูกหนี้ร่วมหรือในฐานะลูกหนี้ร่วมได้

7. ข้อตกลงในสัญญาค้ำประกันต้องไม่ขัดต่อกฎหมาย

ตามมาตรา 685/1 ข้อตกลงเกี่ยวกับสัญญาค้ำประกันที่แตกต่างจากบทบัญญัติของกฎหมายดังต่อไปนี้ ให้ข้อตกลงนั้นเป็นโมฆะ

  • มาตรา 681 วรรคหนึ่ง วรรคสอง และวรรคสาม เกี่ยวกับความสมบูรณ์และเนื้อหาของสัญญาค้ำประกัน
  • มาตรา 686 เกี่ยวกับการบอกกล่าวผู้ค้ำประกันเมื่อลูกหนี้ผิดนัด
  • มาตรา 694 เกี่ยวกับสิทธิในการยกข้อต่อสู้ของลูกหนี้ขึ้นต่อสู้เจ้าหนี้
  • มาตรา 698 เกี่ยวกับการหลุดพ้นจากความรับผิดเมื่อหนี้ของลูกหนี้ระงับ
  • มาตรา 699 เกี่ยวกับสิทธิบอกเลิกการค้ำประกันสำหรับกิจการในอนาคต

 

⚖️ กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการค้ำประกัน

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลักษณะ 11 ว่าด้วยการค้ำประกัน มาตรา 680–701 ได้กำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับสัญญาค้ำประกัน สิทธิ หน้าที่ และความรับผิดของผู้ค้ำประกันไว้โดยเฉพาะ

 

กฎหมายฉบับแก้ไขเพิ่มเติมได้ให้ความคุ้มครองแก่ผู้ค้ำประกันมากขึ้น โดยมีประเด็นสำคัญดังนี้

มาตรา 686 การบอกกล่าวผู้ค้ำประกันภายใน 60 วัน

เมื่อลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ เจ้าหนี้ต้องส่งหนังสือบอกกล่าวไปยังผู้ค้ำประกันภายใน 60 วัน นับจากวันที่ลูกหนี้ผิดนัด และเจ้าหนี้ไม่สามารถเรียกร้องให้ผู้ค้ำประกันชำระหนี้ก่อนที่หนังสือบอกกล่าวจะไปถึงผู้ค้ำประกันได้

อย่างไรก็ตาม ผู้ค้ำประกันสามารถเลือกชำระหนี้เองได้เมื่อหนี้ถึงกำหนดชำระ

หากเจ้าหนี้ไม่ส่งหนังสือบอกกล่าวภายในระยะเวลาที่กำหนด ผู้ค้ำประกันจะไม่ต้องรับผิดในส่วนของดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน หรือภาระติดพันอื่น ๆ ที่เกิดขึ้นหลังพ้นกำหนด 60 วัน

เมื่อผู้ค้ำประกันมีสิทธิชำระหนี้หรือถูกเรียกให้ชำระหนี้ สามารถเลือกชำระหนี้ทั้งหมดหรือชำระเฉพาะส่วนที่ตนต้องรับผิด ตามวิธีการและเงื่อนไขที่ลูกหนี้มีสิทธิใช้กับเจ้าหนี้ก่อนผิดนัดชำระหนี้

ระหว่างที่ผู้ค้ำประกันชำระหนี้ตามเงื่อนไขดังกล่าว เจ้าหนี้ไม่สามารถเรียกดอกเบี้ยเพิ่มขึ้นจากเหตุที่ลูกหนี้ผิดนัดในช่วงเวลานั้นได้

ทั้งนี้ การชำระหนี้ของผู้ค้ำประกันไม่กระทบต่อสิทธิในการเรียกร้องเงินคืนจากลูกหนี้ตามมาตรา 693

มาตรา 681/1 ผู้ค้ำประกันไม่ใช่ลูกหนี้ร่วม

กฎหมายกำหนดให้ผู้ค้ำประกันซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาไม่ต้องรับผิดในฐานะลูกหนี้ร่วม โดยจะรับผิดชอบหนี้เฉพาะในขอบเขตที่ตกลงไว้ในสัญญาค้ำประกันตามกฎหมาย

หากมีข้อตกลงให้ผู้ค้ำประกันซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาต้องรับผิดอย่างเดียวกับลูกหนี้ร่วม ข้อตกลงดังกล่าวจะเป็นโมฆะ เว้นแต่กรณีผู้ค้ำประกันเป็นนิติบุคคลตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด

 

🛡️ ผู้ค้ำประกันมีสิทธิอะไรบ้างตามกฎหมาย?

นอกจากหน้าที่ในการชำระหนี้แทนลูกหนี้แล้ว ผู้ค้ำประกันยังมีสิทธิตามกฎหมายที่สำคัญ ได้แก่

  • สิทธิขอให้เจ้าหนี้เรียกลูกหนี้ชำระหนี้ก่อน ตามมาตรา 688 ภายใต้ข้อยกเว้นที่กฎหมายกำหนด
  • สิทธิขอให้เจ้าหนี้บังคับชำระหนี้จากทรัพย์สินของลูกหนี้ก่อน หากเป็นไปตามเงื่อนไขของมาตรา 689
  • สิทธิขอให้เจ้าหนี้บังคับชำระหนี้จากทรัพย์สินที่เป็นหลักประกันก่อน ตามมาตรา 690
  • สิทธิไล่เบี้ยเรียกร้องเงินคืนจากลูกหนี้ เมื่อได้ชำระหนี้แทนแล้ว ตามมาตรา 693
  • สิทธิยกข้อต่อสู้ของลูกหนี้ขึ้นต่อสู้เจ้าหนี้ ตามมาตรา 694

สิทธิเหล่านี้เป็นกลไกสำคัญที่ช่วยคุ้มครองผู้ค้ำประกันไม่ให้ต้องรับภาระเกินกว่าที่กฎหมายกำหนด

 

🚨 เป็นผู้ค้ำประกันแล้วถูกฟ้อง ต้องทำอย่างไร?

หากลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้จนเป็นเหตุให้ผู้ค้ำประกันได้รับหนังสือทวงถามหรือหมายเรียกจากศาล ไม่ควรเพิกเฉยต่อเอกสารดังกล่าว โดยควรดำเนินการดังนี้

  1. ตรวจสอบรายละเอียดและขอบเขตความรับผิดในสัญญาค้ำประกัน
  2. ตรวจสอบวันที่ลูกหนี้ผิดนัดและวันที่เจ้าหนี้ส่งหนังสือบอกกล่าว
  3. ตรวจสอบยอดเงินต้น ดอกเบี้ย และค่าเสียหายที่เจ้าหนี้เรียกร้อง
  4. รวบรวมหลักฐานการชำระหนี้และเอกสารที่เกี่ยวข้อง
  5. เข้าปรึกษาทนายความเพื่อประเมินแนวทางต่อสู้คดีหรือเจรจาประนอมหนี้

ผู้ค้ำประกันอาจมีสิทธิหลุดพ้นจากความรับผิดทั้งหมดหรือบางส่วน หากมีข้อเท็จจริงหรือข้อกฎหมายที่สามารถนำมาใช้ต่อสู้คดีได้

 

✅ สรุป การค้ำประกันคือภาระผูกพันที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ

การค้ำประกัน คือ การที่บุคคลหนึ่งยินยอมรับผิดชอบชำระหนี้แทนลูกหนี้ หากลูกหนี้ไม่สามารถชำระหนี้ได้ตามสัญญา แม้ว่าการค้ำประกันจะเป็นวิธีช่วยให้บุคคลอื่นสามารถเข้าถึงสินเชื่อหรือทำธุรกรรมต่าง ๆ ได้ง่ายขึ้น แต่ก็อาจสร้างภาระทางการเงินและความเสี่ยงทางกฎหมายให้แก่ผู้ค้ำประกันได้เช่นกัน

ก่อนลงลายมือชื่อในสัญญาค้ำประกันจึงควรศึกษารายละเอียดของสัญญา ขอบเขตความรับผิด และสิทธิของผู้ค้ำประกันตามกฎหมายอย่างรอบคอบ เพื่อป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต

หากเกิดข้อพิพาทเกี่ยวกับการค้ำประกัน หรือได้รับหมายศาลให้ชำระหนี้แทนลูกหนี้ ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินข้อเท็จจริงและหาแนวทางดำเนินการที่เหมาะสมค่ะ

 

FAQ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการค้ำประกัน

1. คนค้ำประกันสามารถถอนตัวจากการค้ำประกันได้ไหม?

ผู้ค้ำประกันไม่สามารถถอนตัวจากหนี้ที่มีอยู่แล้วได้โดยฝ่ายเดียวในทุกกรณี โดยทั่วไปต้องได้รับความยินยอมจากเจ้าหนี้ หรือมีเหตุให้หลุดพ้นจากความรับผิดตามกฎหมาย

สำหรับการค้ำประกันเพื่อกิจการต่อเนื่องหลายคราวโดยไม่จำกัดเวลา ผู้ค้ำประกันสามารถบอกเลิกการค้ำประกันสำหรับกิจการที่จะเกิดขึ้นในอนาคตได้ตามมาตรา 699

2. ลูกหนี้ไม่จ่ายหนี้ คนค้ำประกันต้องจ่ายทั้งหมดไหม?

ผู้ค้ำประกันจะรับผิดเฉพาะหนี้ที่อยู่ในขอบเขตของสัญญาค้ำประกันและตามที่กฎหมายกำหนด หากเจ้าหนี้ไม่ปฏิบัติตามขั้นตอนการบอกกล่าว หรือมีเหตุอื่นที่ทำให้ผู้ค้ำประกันหลุดพ้นจากความรับผิด ผู้ค้ำประกันอาจไม่ต้องรับผิดในหนี้ทั้งหมดหรือบางส่วน

3. เจ้าหนี้ไม่แจ้งผู้ค้ำประกันภายใน 60 วัน ยังฟ้องได้ไหม?

เจ้าหนี้ยังอาจมีสิทธิฟ้องเรียกร้องหนี้เงินต้นได้เมื่อดำเนินการบอกกล่าวอย่างถูกต้องแล้ว แต่ผู้ค้ำประกันจะหลุดพ้นจากความรับผิดในดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน และภาระติดพันที่เกิดขึ้นหลังพ้นกำหนด 60 วัน ตามมาตรา 686

4. ผู้ค้ำประกันจ่ายหนี้แทนแล้ว ฟ้องลูกหนี้ได้ไหม?

สามารถฟ้องเรียกร้องเงินคืนจากลูกหนี้ได้ โดยผู้ค้ำประกันมีสิทธิไล่เบี้ยตามมาตรา 693 เพื่อเรียกร้องเงินต้น ดอกเบี้ย และความเสียหายที่เกิดจากการชำระหนี้แทนลูกหนี้ตามกฎหมาย

 

👨‍⚖️ หาทนายฟ้องคดีเกี่ยวกับการค้ำประกัน

หากคุณกำลังประสบปัญหาเกี่ยวกับสัญญาค้ำประกัน ถูกเจ้าหนี้ฟ้องให้ชำระหนี้แทนลูกหนี้ หรือต้องการฟ้องไล่เบี้ยเรียกร้องเงินคืนจากลูกหนี้ตัวจริง สามารถเข้า ปรึกษาทนาย ความเพื่อวิเคราะห์ข้อเท็จจริง ตรวจสอบสัญญา และประเมินแนวทางดำเนินคดีได้ที่ สำนักงานทนายความติวานนท์

เราพร้อมให้คำปรึกษาเกี่ยวกับข้อพิพาททางแพ่ง สัญญาค้ำประกัน การฟ้องเรียกร้องหนี้ การต่อสู้คดี และการเจรจาประนีประนอมยอมความ โดยทีมทนายความ

ติดต่อทนายความเพื่อปรึกษาก่อนดำเนินคดี ผ่านช่องทางดังต่อไปนี้

 

📚 แหล่งอ้างอิงกฎหมาย

สำนักงานทนายความติวานนท์ ให้บริการฟ้องคดีแพ่ง ฟ้องคดีอาญา ฟ้องหมิ่นประมาท ฟ้องชู้ ฟ้องขับไล่ ฟ้องลูกหนี้
การทำงานครอบคลุมถึง การออกโนติส การฟ้องคดีโดยตรง การทำงานร่วมกับตำรวจและพนักงานอัยการ
การร้องขอความเป็นธรรม การประกันตัวผู้ต้องหา การไต่สวนมูลฟ้อง การเขียนคำให้การของจำเลย การฟ้องแย้ง
การยื่นอุทธรณ์และการยื่นฎีกา รวมทั้งการสืบทรัพย์ การบังคับคดี และการตั้งเรื่องยึดทรัพย์ขายทอดตลาด

อัตราค่าจ้างทนาย ต้องสอบถามทางบริษัทเท่านั้น สามารถติดต่อได้ตามช่องทางต่อไปนี้

สอบถามเพิ่มเติม ติดต่อทนาย
โทร
แชทไลน์
อีเมล
สำนักงาน
ทนายความ สำนักงานทนายความ สำนักงานกฏหมาย
เลือกอ่านหัวข้อที่คุณสนใจ
อ่านบทความล่าสุด