การประกอบอาชีพทนายความไม่ได้อาศัยเพียงความรู้ด้านกฎหมายเท่านั้น แต่ยังต้องมีคุณสมบัติและผ่านขั้นตอนตามที่กฎหมายกำหนด ตั้งแต่การสำเร็จการศึกษาด้านนิติศาสตร์ การฝึกอบรมหรือสอบตั๋วทนาย ไปจนถึงการขอรับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพจากสภาทนายความ ตามพระราชบัญญัติทนายความ พ.ศ. 2528 แล้ว กว่าจะเป็นทนายความ ต้องมีคุณสมบัติอะไรบ้าง และต้องเตรียมตัวอย่างไร? บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจคุณสมบัติที่จำเป็น ขั้นตอนการเข้าสู่วิชาชีพ และข้อกำหนดสำคัญที่ผู้สนใจเป็นทนายความควรรู้
คุณสมบัติของการเป็นทนายความ ตามที่กฎหมายกำหนด
การประกอบวิชาชีพทนายความต้องมีคุณสมบัติตาม พระราชบัญญัติทนายความ พ.ศ. 2528 มาตรา 35 ซึ่งกำหนดหลักเกณฑ์ด้านอายุ การศึกษา ความประพฤติ และสถานะทางกฎหมาย นอกจากนี้ ผู้ที่ต้องการเป็นทนายความยังต้องผ่านกระบวนการฝึกอบรมหรือการทดสอบ และได้รับใบอนุญาตจากสภาทนายความ โดยมีคุณสมบัติและขั้นตอนสำคัญดังนี้
คุณสมบัติเบื้องต้นของผู้ประกอบวิชาชีพทนายความ
• สัญชาติและอายุ: ต้องมีสัญชาติไทย และอายุไม่ต่ำกว่า 20 ปีบริบูรณ์ในวันยื่นคำขอจดทะเบียนและรับใบอนุญาต
• วุฒิการศึกษา: สำเร็จการศึกษาด้านนิติศาสตร์ตามคุณวุฒิที่กฎหมายกำหนด เช่น ปริญญาตรีหรือคุณวุฒิทางกฎหมายที่ได้รับการรับรองตามหลักเกณฑ์
• สมาชิกเนติบัณฑิตยสภา: ต้องเป็นสมาชิกแห่งเนติบัณฑิตยสภา โดยไม่จำเป็นต้องสำเร็จหลักสูตรเนติบัณฑิตไทย
• ความประพฤติ: ต้องไม่มีความประพฤติเสื่อมเสีย บกพร่องในศีลธรรมอันดี หรือพฤติการณ์ที่ทำให้ไม่น่าไว้วางใจในความซื่อสัตย์สุจริต
• ประวัติอาชญากรรม: ไม่อยู่ระหว่างรับโทษจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุด และไม่เคยต้องโทษจำคุกในคดีที่คณะกรรมการเห็นว่าจะทำให้วิชาชีพเสื่อมเสีย
• สถานะทางกฎหมาย: ไม่เป็นบุคคลที่ศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุดให้ล้มละลาย และไม่มีลักษณะต้องห้ามอื่นตามกฎหมาย
• ข้อจำกัดในการประกอบวิชาชีพ: ต้องไม่มีลักษณะต้องห้ามด้านสุขภาพหรือความสามารถตามที่กฎหมายกำหนด และไม่เป็นข้าราชการหรือพนักงานส่วนท้องถิ่นที่มีเงินเดือนและตำแหน่งประจำ เว้นแต่ข้าราชการการเมือง รวมถึงต้องไม่เป็นผู้ต้องห้ามตามมาตรา 71
ขั้นตอนการเป็นทนายความ
เมื่อมีคุณสมบัติครบถ้วนแล้ว ผู้ที่ต้องการประกอบวิชาชีพทนายความต้องดำเนินการตามขั้นตอนของสภาทนายความ ดังนี้
- สำเร็จการศึกษาด้านนิติศาสตร์ จากสถาบันการศึกษาที่มีมาตรฐานตามหลักเกณฑ์ของสภาทนายความ
- ผ่านการฝึกอบรมหรือการทดสอบวิชาว่าความ โดยมีเส้นทางที่เรียกกันทั่วไปว่า ตั๋วรุ่น และตั๋วปี ซึ่งแต่ละเส้นทางมีเงื่อนไขแตกต่างกัน
- ผ่านการสอบตามหลักเกณฑ์ ทั้งภาคข้อเขียน ภาคปฏิบัติ และการสอบปากเปล่าตามที่กำหนดสำหรับแต่ละเส้นทาง
- เข้ารับการอบรมจริยธรรมและมรรยาททนายความ เพื่อเตรียมความพร้อมในการประกอบวิชาชีพ
- ยื่นคำขอจดทะเบียนและรับใบอนุญาตให้เป็นทนายความ เมื่อผ่านขั้นตอนและมีคุณสมบัติครบถ้วนตามกฎหมาย
กว่าจะเป็นทนายความ ต้องใช้เวลากี่ปี?
การศึกษาระดับปริญญาตรีนิติศาสตร์ใช้เวลาประมาณ 4 ปี และต้องใช้เวลาเพิ่มเติมสำหรับการฝึกอบรม การสอบ และการขอรับใบอนุญาต ซึ่งขึ้นอยู่กับเส้นทางที่เลือกและกำหนดการของสภาทนายความ จึงอาจใช้เวลารวมประมาณ 4–5 ปีหรือมากกว่านั้น
อย่างไรก็ตาม การได้รับใบอนุญาตเป็นเพียงจุดเริ่มต้นของวิชาชีพทนายความ เพราะยังต้องสะสมประสบการณ์ในการให้คำปรึกษา วิเคราะห์ข้อกฎหมาย จัดทำเอกสาร และดำเนินคดี เพื่อพัฒนาความเชี่ยวชาญและความน่าเชื่อถือในการประกอบวิชาชีพระยะยาว
ต้องทำอย่างไรถึงจะได้เป็นทนายความ
ต้องเรียน คณะนิติศาสตร์ คณะที่ต้องอ่านหนังสือหนักมาก และใช้การจำตัวบท เพราะต้องใช้ความคิดด้านการวิเคราะห์ลงไปด้วย ซึ่ง เป็นการเรียนการสอนเกี่ยวกับกฎหมาย ข้อบังคับต่าง ๆ และกระบวนการยุติธรรมตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน กล่าวการเรียนเพื่อให้เป็นทนายความไม่ใช้เรียนแค่การว่าความในศาล แต่ต้องเริ่มด้วยการเรียนพื้นฐานในด้านของกฎหมายเบื้องต้น เช่น กฎหมายอาญา กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ภาคทั่วไป กฎหมายรัฐธรรมนูญ
การเรียนในระดับมหาวิทยาลัย ต้องเรียนคณะอะไร
เมื่อจบชั้น มัธยมศึกษา ปีที่ 6 หรือ จบสายอาชีพ หรือบุคคลทั่วไปที่เกิดความสนใจในอาชีพทนายความ บางคนประกอบอาชีพอื่นมาก่อน ไม่ว่าจะเป็น หมอ ตำรวจ ทหาร ครู หรือพนักงานบริษัทเอกชน ถ้าสนใจอาชีพทนายความก็สามารถเรียนและประกอบอาชัพนี้ได้
การเรียนในระดับมหาวิทยาลัย เรียกหลักสูตรนิติศาสตร์บัณฑิต
มหาลัยเปิด คณะนิติศาสตร์จะใช้เวลาเรียน 3-4 ปี สำหรับหลักสูตรปริญญาตรี
มหาวิทยาลัยปิด คณะนิติศาสตร์จะใช้เวลาเรียน 4 ปี สำหรับหลักสูตรปริญญาตรี
เรียนจบนิติศาสตร์แล้ว เป็นทนายความได้ทันทีหรือไม่?
ผู้สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีสาขานิติศาสตร์ ยังไม่สามารถประกอบวิชาชีพทนายความหรือว่าความในศาลได้ทันที เนื่องจากต้องผ่านการฝึกอบรมหรือการทดสอบเพื่อขอรับใบอนุญาตให้เป็นทนายความ หรือที่เรียกว่า ตั๋วทนาย ซึ่งดำเนินการโดย สภาทนายความในพระบรมราชูปถัมภ์ โดยมีเส้นทางการสอบหลัก 2 รูปแบบ ได้แก่
• ตั๋วปี: เส้นทางการทดสอบสำหรับผู้ที่ผ่านการฝึกหัดงานในสำนักงานทนายความตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด โดยต้องผ่านการสอบภาคทฤษฎีและการสอบปากเปล่าตามข้อกำหนด
• ตั๋วรุ่น: เส้นทางการฝึกอบรมวิชาว่าความของสภาทนายความ โดยต้องผ่านการทดสอบภาคทฤษฎี ภาคปฏิบัติ และการสอบปากเปล่าตามหลักเกณฑ์
เมื่อผ่านกระบวนการสอบและการอบรมที่เกี่ยวข้องแล้ว ผู้สมัครต้องมีคุณสมบัติครบถ้วนตามพระราชบัญญัติทนายความ พ.ศ. 2528 และยื่นคำขอจดทะเบียนพร้อมรับใบอนุญาตให้เป็นทนายความ จึงจะสามารถประกอบวิชาชีพว่าความในศาลได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย
บทบาทและความสำคัญของทนายความในกระบวนการยุติธรรม
การเข้าใจว่า ทนายความ คือใครและมีหน้าที่อย่างไรถือเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญสำหรับผู้ที่สนใจในเส้นทางสายนี้ เพราะทนายความไม่ได้เป็นเพียงผู้มีความรู้ด้านข้อกฎหมายเท่านั้น แต่ยังต้องทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาที่ซื่อสัตย์และเป็นปากเป็นเสียงให้กับลูกความเพื่อให้ได้รับความเป็นธรรมตามสิทธิที่พึงมี การประกอบวิชาชีพนี้จึงต้องอาศัยทั้งทักษะการวิเคราะห์ที่เฉียบคมและการปฏิบัติตามมรรยาททนายความอย่างเคร่งครัด
บทบาทและหน้าที่ของการเป็นทนายความ
ทนายความมีหน้าที่และมีบทบาทอะไรกันบ้าง
ทนายความคือผู้ที่ได้รับใบอนุญาตให้มากความ ซึ่งปกติ เป็นทนายความ ฝ่ายผู้เสียหายหรือฝ่ายโจทก์และเป็นทนายฝ่ายจำเลยได้ทั้งสิ้น โดยทนายความมีหน้าที่ดำเนินการต่างๆทางกฎหมายเพื่อให้เกิดความเป็นธรรมและเกิดความยุติธรรม แก่ผู้ฟังทั้งสองฝ่ายโดยอยู่ภายใต้ขอบเขตของกฎหมายที่ได้ร่ำเรียนมา
หน้าที่ทนายความ
- ทนายความ เป็นตัวแทนในเรื่องการดำเนินคดีดำเนินกฎหมายดำเนินการแทนคู่ ความทั้งคดีทางแพ่งหรือทั้งทางคดีอาญา
- ทนายความให้คำแนะนำแก่ลูกความเรื่องหน้าที่หรือ สิทธิ์ทางกฎหมายต่างๆ
- ดำเนินการในชั้นศาลในกระบวนพิจารณาในคดีแพ่งหรือคดีอาญาเป็นได้ทั้งโจทก์และจำเลย
- ให้คำแนะนำให้คำปรึกษาในกฎหมายเบื้องต้นปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้นซึ่งต้องใช้ขั้นตอนทางกฎหมายแก้ไข
- เจรจาเบื้องต้นเจรจาไกล่เกลี่ย กรณีคู่ความคุยกันเองไม่รู้เรื่องก็ต้องให้ทนายความเป็นตัวกลางในการแก้ไขโดยให้มีความยุติธรรมกับทั้งสองฝ่ายให้เป็นที่ยอมรับกันได้
- เป็นที่ปรึกษาด้านกฎหมายซึ่งต้องใช้ความรู้กฎหมาย เฉพาะด้านต่างๆและหลากหลายหมวดธุรกิจ ทนายความสามารถดำเนินการเป็นที่ปรึกษากฎหมายได้
ทนายความเงินเดือน เท่าไหร่
เนื่องจากทนายความไม่สามารถประกาศหรือโฆษณาค่าจ้างทนายในเว็บไซต์ได้ เนื่องด้วยข้อบังคับของสภาทนายความ ห้ามมิให้ทนายความโฆษณา หรือประกาศอัตราค่าจ้างว่าความ หรือโฆษณาว่าจะไม่เรียกร้องค่าทนาย ตามข้อบังคับสภาทนายความ ว่าด้วย มารยาททนายความ พ.ศ. 2529 ข้อ 17
ทนายความกว่าจะเรียนจบปริญญาตรีนิติศาสตร์มามีเงินเดือนเท่าไหร่ อันนี้ตอบไม่ได้ตายตัวขึ้นอยู่กับอาชีพ
- ถ้าเป็นนิติกรในหน่วยงานราชการอยู่ประมาณ 15,000 บาทขึ้นไป
- ถ้าเป็นทนายความอิสระหางานเองอันนั้นแล้วแต่ ตัวเองเลยว่าจะสามารถหางานได้แค่ไหน
- ถ้าเป็น ลูกจ้างหรือเป็นฝ่ายนิติกรในบริษัททั่วไปเงินเดือนก็ไม่น่าจะต่าง กับพนักงานคนอื่นทั่วไปแต่อาจจะดีกว่านิดหน่อยเพราะว่าต้องใช้ความรู้ด้านกฎหมาย
- ถ้าทนายความสอบได้เป็นอัยการหรือผู้พิพากษาเงินเดือนย่อมจะ เยอะกว่า 4-5 หมื่นในขั้นแรกเริ่ม รวมถึงสวัสดิการต่างๆ
- ทนายความถ้าทำงานในรอเฟิร์มเงินเดือนย่อมจะเยอะกว่า ปกติ แต่ก็ต้องมีความรู้ภาษาอังกฤษและความรู้ทางด้านกฎหมายด้วยที่ดีกว่าคนอื่น
ถ้าทนายความสอบเนติบัณฑิตได้ก็ย่อมทำให้ความรู้นั้นอัพเกรดขึ้นไปอีกระดับหนึ่งเหมือนเป็น ความรู้ด้านกฎหมายระดับลึกซึ้งทำให้มีโอกาสได้รับงานที่ มีราคาดีและเป็นงานที่คนอื่นทำไม่ได้เช่นมีข้อเท็จจริงซับซ้อนหรือมีประเด็นคดีจำนวน มากย่อมทำให้การคิดราคางานมี มูลค่าสูงตามไปได้
จะเห็นว่าทนายความมีเงินเดือนแตกต่างกันออกไปขึ้นอยู่กับหน่วยงานหรือสายงานที่ไปทำซึ่งยังมีได้กว้างขวางมาก
หากคุณมีคำถามที่อยากปรึกษาทนาย สามารถติดต่อสำนักงานทนายความติวานนท์
ทางโทรศัพท์ 02-1260718
ทางไลน์ @tiwanonlaw
Facebook : สำนักงานทนายความติวานนท์
ขอแนะนำให้ท่าน มาพบทนายด้วยตนเองดีที่สุด เพราะการสอบข้อเท็จจริงที่ดีที่สุดระหว่างทนายความกับลูกความ คือการมานั่งคุยกันต่อหน้า
การคุยกันทางโทรศัพท์ ทางไลน์ ทางอีเมล์ อย่างไรเสียก็สู้มานั่งคุยกันต่อหน้าไม่ได้ เพราะทำให้เข้าใจข้อเท็จจริงต่างๆได้ละเอียดกว่า และสามารถซักถาม ทำความเข้าใจและจับกิริยาอาการต่างๆได้ดีที่สุด


