คดีฉ้อโกง คืออะไร และต้องทำอย่างไรเมื่อถูกฉ้อโกง
คดีฉ้อโกง เป็นหนึ่งในคดีอาญาที่พบมากที่สุดในประเทศไทย และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในยุคดิจิทัล ไม่ว่าจะเป็นการหลอกขายสินค้าออนไลน์ แชร์ลูกโซ่ ลงทุนปลอม หรือแม้แต่หลอกกู้เงิน หากคุณหรือคนใกล้ชิดกำลังเผชิญกับปัญหาเหล่านี้ บทความนี้จะช่วยให้คุณเข้าใจ คดีอาญา อย่างชัดเจนและรู้วิธีรับมืออย่างถูกต้องตามกฎหมาย เพราะคดีฉ้อโกง จัดอยู่ในหมวดหมู่คดีอาญา
1. คดีฉ้อโกง คืออะไร ?
คดีฉ้อโกง หมายถึง การที่บุคคลหนึ่งหลอกลวงผู้อื่นด้วยการแสดงข้อความอันเป็นเท็จ หรือปกปิดข้อความจริงที่ควรบอกให้รู้ เพื่อให้ได้มาซึ่งทรัพย์สินของผู้ถูกหลอก ซึ่งเป็นความผิดทางอาญาตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341 (ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2560)
“ผู้ใดโดยทุจริต หลอกลวงผู้อื่นด้วยการแสดงข้อความอันเป็นเท็จ หรือปกปิดข้อความจริงซึ่งควรบอกให้แจ้ง และโดยการหลอกลวงดังว่านั้นได้ไปซึ่งทรัพย์สินจากผู้ถูกหลอกลวงหรือบุคคลที่สาม หรือทำให้ผู้ถูกหลอกลวงหรือบุคคลที่สาม ทำ ถอน หรือทำลายเอกสารสิทธิ ผู้นั้นกระทำความผิดฐานฉ้อโกง ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ”
สิ่งสำคัญที่ทำให้คดีฉ้อโกง หรือก็คือ คดีอาญา แตกต่างจากการผิดสัญญาทางแพ่งคือ เจตนาทุจริตต้องมีตั้งแต่แรก กล่าวคือผู้กระทำต้องมีเจตนาหลอกลวงตั้งแต่ก่อนหรือขณะได้รับทรัพย์สิน หากหลอกลวงภายหลังจากได้รับทรัพย์สินไปแล้ว อาจเข้าข่ายยักยอกทรัพย์แทน
2. องค์ประกอบความผิดฐานฉ้อโกง
การพิจารณาว่าพฤติกรรมใดเข้าข่าย คดีฉ้อโกง หรือไม่ ต้องครบองค์ประกอบ 4 ประการดังนี้
| ลำดับ | องค์ประกอบ | คำอธิบาย | ตัวอย่าง |
| 1 | มีการหลอกลวง | แสดงข้อความเท็จ หรือปกปิดข้อเท็จจริงที่ควรเปิดเผย | อ้างว่าขายสินค้าของแท้ทั้งที่รู้ว่าเป็นของปลอม |
| 2 | เจตนาทุจริต | มีเจตนาหลอกลวงตั้งแต่ต้น ไม่ใช่ความประมาทเลินเล่อ | วางแผนล่วงหน้าก่อนติดต่อเหยื่อ |
| 3 | ผู้เสียหายหลงเชื่อ | การหลอกลวงนั้นเป็นเหตุให้ผู้ถูกหลอกยอมส่งมอบทรัพย์สิน | โอนเงินเพราะเชื่อว่าจะได้รับสินค้าจริง |
| 4 | ได้ไปซึ่งทรัพย์สิน | ผู้หลอกได้รับทรัพย์สิน เงิน หรือสิทธิบางอย่างจากผู้ถูกหลอก | ได้รับเงิน ทอง สิทธิ์ในที่ดิน ฯลฯ |
ข้อสังเกตสำคัญ : ” ข้อความเท็จ ” ที่ถือว่าเป็นการฉ้อโกงต้องเป็นเรื่องราวในอดีตหรือปัจจุบัน แต่ถ้าเป็นการให้คำสัญญาว่าจะทำอะไรในอนาคต แต่มีการยืนยันให้เห็นว่าสภาพความจริงปัจจุบันไม่ได้เป็นอย่างที่พูด ก็อาจมีความผิดฐานคดีฉ้อโกงได้เช่นกัน (ข้อมูลจาก สำนักงานกิจการยุติธรรม)
3. ตัวอย่างการฉ้อโกงที่พบบ่อยในปัจจุบัน
4. บทลงโทษตาม กฎหมายคดีฉ้อโกง
กฎหมายไทยกำหนดบทลงโทษ คดีฉ้อโกง ไว้หลายระดับ ตามความร้ายแรงของพฤติการณ์ (ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341–348 อัตราโทษแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2560)
| มาตรา | ลักษณะการกระทำ | บทลงโทษ | ยอมความได้ ? |
| ม. 341 | ฉ้อโกงทั่วไป (หลอกลวงบุคคลเดียว) | จำคุก ≤ 3 ปี และ/หรือปรับ ≤ 60,000 บาท | ยอมความได้ |
| ม. 342 | แสดงตนเป็นบุคคลอื่น หรืออาศัยความเบาปัญญาของเด็ก | จำคุก ≤ 5 ปี และ/หรือปรับ ≤ 100,000 บาท | ยอมความได้ |
| ม. 343 | ฉ้อโกงประชาชน (หลอกลวงต่อประชาชนหรือสาธารณะ) | จำคุก ≤ 5 ปี และ/หรือปรับ ≤ 100,000 บาท | ยอมความไม่ได้ |
| ม. 343 วรรค 2 | ฉ้อโกงประชาชน + แสดงตนเป็นบุคคลอื่น หรืออาศัยความอ่อนแอของจิต | จำคุก 6 เดือน – 7 ปี ปรับ 10,000 – 140,000 บาท | ยอมความไม่ได้ |
| ฉ้อโกงเป็นปกติธุระ | กระทำซ้ำหลายครั้ง มีลักษณะเป็นสันดาน | จำคุก 1–10 ปี ปรับ 20,000 – 200,000 บาท + ผิดกฎหมายฟอกเงิน | ยอมความไม่ได้ |
| ม. 347 | ทำให้ทรัพย์สินที่เอาประกันเสียหายเพื่อเรียกค่าสินไหม | จำคุก ≤ 5 ปี และ/หรือปรับ ≤ 100,000 บาท | ยอมความได้ |
ฉ้อโกงเป็นปกติธุระ = ผิดกฎหมายฟอกเงินด้วย!
หากผู้กระทำฉ้อโกงซ้ำๆ หลายครั้งในลักษณะที่เป็น “สันดาน” (ทำเป็นปกติ) จะเข้าข่าย ฉ้อโกงเป็นปกติธุระ ซึ่งนอกจากโทษทางอาญาแล้ว ยังอาจเข้าข่ายผิดกฎหมายฟอกเงินด้วย ทำให้รับโทษหนักขึ้นอย่างมาก (ข้อมูลจาก สำนักงานกิจการยุติธรรม)
5. เมื่อถูกฉ้อโกง ต้องทำอย่างไร ?
หากคุณตกเป็นเหยื่อคดีฉ้อโกง ให้ดำเนินการตามลำดับขั้นตอนต่อไปนี้อย่างรวดเร็ว เพราะหลักฐานสำคัญมากในคดีนี้
จัดเก็บหลักฐานทุกอย่างก่อนถูกลบ ได้แก่ สลิปโอนเงิน แชทสนทนา อีเมล รูปถ่ายสินค้า โฆษณา บัญชีโซเชียลของผู้กระทำ เอกสารสัญญาต่างๆ และภาพหน้าจอ (Screenshot) ทุกหน้า
ไปแจ้งความที่สถานีตำรวจท้องที่ที่ตนเองอยู่หรือที่เกิดเหตุ นำหลักฐานทั้งหมดไปด้วย ขอรับ “ใบแจ้งความ” (ใบรับแจ้ง) ไว้เป็นหลักฐาน หากตำรวจไม่รับแจ้ง ให้ร้องเรียนต่อผู้บังคับบัญชาหรือสำนักงาน ปปง.
หากโอนเงินไปแล้วและยังไม่นานเกินไป ให้โทรแจ้งธนาคารของคุณและธนาคารปลายทางของผู้กระทำทันทีเพื่อขออายัดบัญชี พร้อมแจ้ง DSI หรือ ปปง. หากเป็นการฉ้อโกงออนไลน์
คดีฉ้อโกงมีทั้งมิติอาญาและแพ่ง ทนายจะช่วยวิเคราะห์ว่าคดีของคุณเข้าข่ายมาตราใด สามารถยอมความได้หรือไม่ และมีทางเรียกเงินคืนทางแพ่งได้หรือเปล่า ควรปรึกษาทนายก่อนตัดสินใจดำเนินการใดๆ
ผู้เสียหายสามารถยื่นฟ้องคดีอาญาต่อพนักงานอัยการ หรือยื่นฟ้องโดยตรงต่อศาลก็ได้ ควบคู่กับการฟ้องเรียกค่าเสียหายทางแพ่ง เพื่อให้ศาลบังคับให้ผู้กระทำผิดชดใช้ทรัพย์สินที่เสียไปคืน
6. เอกสารที่ต้องใช้ในการดำเนินคดีฉ้อโกง
เอกสารส่วนตัว
- บัตรประชาชนตัวจริง
- ทะเบียนบ้าน (กรณีต้องระบุที่อยู่)
- ใบขับขี่ (กรณียืนยันตัวตน)
หลักฐานการเงิน
- สลิปโอนเงินทุกรายการ
- Bank Statement ย้อนหลัง 3–6 เดือน
- ใบเสร็จรับเงิน (ถ้ามี)
หลักฐานการสื่อสาร
- Screenshot แชทสนทนา (LINE/Facebook/SMS)
- อีเมลโต้ตอบทั้งหมด
- หน้าโปรไฟล์ / โฆษณา / โพสต์ที่ถูกหลอก
- เบอร์โทรศัพท์ผู้กระทำ
เอกสารสัญญา
- สัญญาซื้อขาย/สัญญาลงทุน (ถ้ามี)
- ใบสั่งซื้อ / Invoice
- เอกสารที่ผู้กระทำออกให้
หลักฐานชั้นตำรวจ/ศาล
- ใบแจ้งความ (ใบรับแจ้ง)
- รายงานประจำวัน (ร.ป.ว.)
- บันทึกคำให้การ
กรณีนิติบุคคล (เพิ่มเติม)
- หนังสือรับรองบริษัท (ไม่เกิน 3 เดือน)
- ภ.พ.20
- หนังสือมอบอำนาจ (ถ้ากรรมการไม่มาเอง)
7. ค่าจ้างทนาย คดีฉ้อโกง
คดีฉ้อโกง เป็นคดีอาญา ดังนั้นค่าจ้างทนายจะอ้างอิงตามอัตราค่าจ้างทนายคดีอาญา โดยทั่วไปสำนักงานทนายความจะไม่สามารถประกาศราคาตายตัวในเว็บไซต์ได้ ตามข้อบังคับสภาทนายความว่าด้วยมารยาททนายความ พ.ศ. 2529 ข้อ 17 แต่พอประมาณการเบื้องต้นได้ดังนี้
แบ่งชำระ 2 งวด คือ (1) ร้อยละ 50 เมื่อทำใบแต่งทนายเสร็จ และ (2) ร้อยละ 50 เมื่อศาลรับฟ้องคดี ชำระผ่านโอนเงินเข้าบัญบริษัท สำนักงานทนายความติวานนท์ จำกัด เลขบัญชี 1881646893 ดูรายละเอียดเพิ่มที่ ค่าจ้างทนาย
ต้องชำระค่าธรรมเนียมศาลเพิ่มเติม (สำหรับคดีแพ่งควบคู่)
- ทุนทรัพย์เกิน 300,000 บาท — ค่าธรรมเนียมศาล 2% ของทุนทรัพย์ (สูงสุดไม่เกิน 200,000 บาท)
- ทุนทรัพย์ต่ำกว่า 300,000 บาท — ค่าธรรมเนียมศาลประมาณ 1,000 บาท
- ค่าส่งหมายเรียก — ไม่เกิน 500 บาท (โดยทั่วไป)
* ค่าธรรมเนียมศาลไม่รวมอยู่ในค่าจ้างทนาย ต้องชำระแยก*
8. คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับคดีฉ้อโกง
ถูกฉ้อโกง ปรึกษาทนายฟรีได้เลย
สำนักงานทนายความติวานนท์ เชี่ยวชาญคดีอาญาและคดีฉ้อโกงโดยตรง ทนายดูแลทุกขั้นตอน ตั้งแต่แจ้งความ ไปจนถึงศาลฎีกา ตรงไปตรงมา ไม่บิดเบือน
สถานที่ตั้งสำนักงาน : 489 ถนนนนทบุรี ต.ท่าทราย อ.เมืองนนทบุรี | เวลาทำการ จ–ส 08:00–17:00 น. (หยุดวันอาทิตย์)
